Yaşlıların sosyal medya kullanımı 9 yılda 6 kat arttı

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte sosyal medya kullanımı yaşlı bireyler arasında da hızla yaygınlaşıyor. Ülkemizde son dokuz yılda yaşlılar arasında internet kullanımının yaklaşık altı katına çıktı.

Dünya genelinde gelişen teknolojiden geri kalmak istemeyen yaşlılar radyo, televizyon gibi eşyalardan uzaklaşıp telefona yakınlaşarak sosyal medyaya ilgi göstermeye başladı. Sosyal medyanın doğru kullanıldığında yaşlı bireyler için önemli bir destek olabileceğini ifade eden Medicana Sivas Hastanesi Psikoloğu Burak Koçkanat, bilinçsiz kullanımın ise kaygı, mutsuzluk, uyku sorunları, dolandırıcılık ve bilgi kirliliği gibi riskleri beraberinde getirdiğine dikkat çekti. Günümüzde sosyal medya kullanımının yalnızca gençlerle sınırlı kalmadığını, yaşlı bireylerin de dijital platformlarda daha fazla vakit geçirmeye başladığını belirten Psikolog Burak Koçkanat, aile içindeki rollerin değiştiğini ifade etti. Koçkanat, dijital platformların artık yaşlılar için yalnızca eğlence değil, aynı zamanda sosyal hayatlarının bir parçası olduğunu söyledi.

"Sosyal medya yaşlı bireyin toplumla bağını koparmayan bir köprü"

Sosyal medyanın doğru kullanıldığında yaşlı bireylere fayda sağlayabileceğini belirten Psikolog Burak Koçkanat, "Eskiden ‘Bırak şu telefonu’ cümlesini büyükler gençlere söylerdi. Şimdi roller değişti torunlar dedelerine, ninelerine söylüyor. Ülkemizde son dokuz yılda yaşlılar arasında internet kullanımı yaklaşık altı katına çıktı. Toplam sürede gençler hâlâ önde olabilir, ama sosyal medyaya en hızlı akın eden kuşak artık yaşlılar. Yaşlıların sosyal medyaya yönelmesinin arkasında çok insani bir ihtiyaç var görülmek ve bağlantıda kalmak. Emeklilikle iş arkadaşları gidiyor, çocuklar başka şehirlere taşınıyor, ev sessizleşiyor. Bu yüzden bir sohbet grubu ya da bir dikey video, yaşlı bir birey için sadece eğlence değil. Bir sosyal hayat, ‘merhaba’ diyecek birileri demek" dedi.

Doğru kullanıldığında sosyal medyanın yaşlı bireyler için önemli bir destek olduğunu dile getiren Koçkanat, "Doğru kullanıldığında sosyal medya yaşlılar için gerçek bir destek. Uzaktaki torunu görüntülü aramak, yıllardır görmediği bir arkadaşı bulmak, yeni bir tarif ya da el işi öğrenmek beyni aktif tutar ve yalnızlık duygusunu azaltır. Kısacası sosyal medya, doğru dozda kullanıldığında yaşlı bireyin toplumla bağını koparmayan bir köprü" diye konuştu.

"Bunun bedelini bazen bir ömrün birikimi ödüyor"

Sosyal medyanın zararlarına da değinen Psikolog Koçkanat, "Sorun, o köprünün bir duvara dönüştüğü noktada başlıyor. Saatlerce ekrana bakmak kaygıyı, mutsuzluğu ve uyku sorunlarını artırabiliyor. Hareket azalıyor, gerçek sohbetlerin yerini kısa mesajlar alıyor. Bir de dolandırıcılık var. Kazandınız, hesabınız bloke oldu gibi mesajlar en çok yaşlıları hedef alıyor ve bunun bedelini bazen bir ömrün birikimi ödüyor" ifadelerine yer verdi.

Yaşlı birey sevdiklerini korumak için paylaşım yapıyor olabilir

Yanlış ve sahte haberlerin yaşlı bireyler aracılığıyla hızlı yayılabildiğine dikkat çeken Koçkanat, "Toplum açısından en önemli konulardan biri bilgi kirliliği. Araştırmalar, yaşlıların sahte haberi ayırt etmede gençlerden çok da farklı olmadığını gösteriyor. Fark, paylaşma alışkanlığında. Yaşlı birey sevdiklerini korumak için ‘herkes duysun’ diye hemen paylaşıyor ve yanlış bilgi böylece hızla yayılıyor. Aile içinde de roller değişti, artık sofrada telefona bakan sadece genç değil. Herkes aynı masada ama başka ekranlar ile iletişim kuruyor" dedi.

"Telefonu elinden almak yerine, elini tutmak gerekiyor"

Yaşlı bireylere aileleri tarafından daha fazla ilgi gösterilmesi gerektiğini belirterek önerilerde bulunan Koçkanat, "Bu konuda üç basit öneri veriyorum. Birincisi, yasaklamak yerine eşlik edin. Annenize, babanıza ‘Bırak o telefonu’ demek yerine onunla birlikte bir video izleyin, ne izlediğini merak edin. İkincisi, paylaşmadan önce sor, kuralı koyun. Şüpheli bir haber ya da para isteyen bir mesaj geldiğinde önce bir yakınına danışsın. Üçüncüsü, ekranı gerçek hayatın yerine değil, gerçek hayata açılan bir kapı olarak kullanın. Bir dikey videoyu kaydırmak birkaç saniye sürer, ama bir sohbet insanın hayatını değiştirebilir. Sosyal medya yaşlılarımız için ne tamamen bir tehlike ne de tamamen bir çözüm. O bir ayna yalnızlığı da gösterir, bağlılığı da. Bir büyüğümüz saatlerce ekrana bakıyorsa, belki de asıl söylemek istediği şey ‘Beni biraz daha fazla arayın’ olabilir. Telefonu elinden almak yerine, elini tutmak gerekiyor" dedi.