"Hedefimiz masmavi bir Van Gölü bırakmak"

Kitabın önemine değinen Takva, "Bu eserin en önemli özelliği, Van Gölü’nün geleceğine dair ortak akla ve bilimsel bilgiye katkı sunmasıdır. Çünkü biz biliyoruz ki Van Gölü’nü korumak, yalnızca bugünü değil, çocuklarımızın ve torunlarımızın geleceğini korumaktır. Bizim hedefimiz çok açık, gelecek kuşaklara yalnızca anlatabileceğimiz bir Van Gölü değil, görebilecekleri, yaşayabilecekleri ve gurur duyabilecekleri masmavi bir Van Gölü bırakmak. Bu değerli eserin Van Gölü’nün korunmasına ve sahiplenilmesine katkı sunmasını diliyorum" şeklinde konuştu.

Başkan Takva konuşmasını kitabın yazarlarına teşekkür edip, şöyle tamamladı:

"Bu vesileyle eserin hazırlanmasına katkı sunan başta editörümüz Prof. Dr. Suvat Parin olmak üzere; Çetin Yeşilova’ya, Orhan Deniz’e, Numan Ertaş’a, Faruk Alaeddinoğlu’na, Funda Altan Aydın’a, Fazıl Şen’e, Ataman Altuğ Atıcı’ya, Baran Nar’a, Güenter Landmann’a, Yıldırım Güngör’e, Yahya Çiftçi’ye, Evrim Altun’a, Erkan Konyar’a, Şemsihan Kaya’ya, Mehmet Işıklı’ya, Serkan Gündüz’e, Gulan Ayaz’a, Abdulaziz Kardaş’a, Ezgi Ergun’a, Menaf Turan’a, Metin Eren’e, Ergin Sarı’ya, Fatih Canata’na, Erdal Yıldız, Ahmet Baydar, Nevzat Argun, Gülfem Dursun, Nurcan Çağman, Sezai Özden, Mehtap Bayraktar Asiltürk ve tüm emeği geçenlere teşekkür ediyorum."

"Ya Van Gölü olmazsa"

Ankara Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Abdulmenaf Turan ise "Ben gelirken yolda şunu düşündüm; Ya şimdi bir şeyin değerini onun yokluğuyla ölçersiniz. Ailede sevdiğiniz birisi vefat ettiğinde onun yokluğunu hissedersiniz, o nasıl bir acı bırakır bilirsiniz. Yani Van Gölü olmazsa Van nedir diye bir soruyla aslında başlamak lazım. Yani Van Gölü’nü Van’ın kenarından, Bitlis’in kenarından çıkardığımız zaman ortada bize ne kalacak sorusunu sorduğumuzda aslında neden onu korumamız için de çok rahatlıkla cevap verebiliriz. Dolayısıyla bu hani Van Gölü için "Gölün ekolojik değeri" diyoruz, Suat Hocam, Van Gölü aslında ekolojik değerin ötesinde bir yaşam döngüsünü ortaya koyuyor. Mesela balık olmayacak. Yani çok basit bir şey. Yani ekonomik açıdan da bakmıyorum. Van Gölü’nde zıplayan balıklarımız olmayacak. İşte Van Gölü’nün kıyısında büyüyen insanların neşesi artık olmayacak ki kuruyan göller gördük. Mesela Kırşehir’e gittiğimizde bir gölün öbür tarafına kadar arabayla geçebilmiştik ve bir dönem orada yaşayan bir ekosistemin nasıl yok olduğunu görünce insanlar gerçekten de silkeleniyor. Bu yüzden Van’la ilgili "Van’ı koruyalım, gölümüzü koruyalım" falan demeye ihtiyaç yok. Yani Van Gölü’nün olmadığı durumda "Biz ne yaparız?" sorusunu sorup bence meseleye öyle başlamak lazım. Bugün aslında kitabın da bence temel sorusu bu olmalı ve bu durumda yokluğunda bir Van Gölü hayal edip Van Gölü etrafındaki yaşamımızı bence öyle kurmamız lazım" dedi.

"Bizim bu dengeyi bozmaya hakkımız yok"

"Bu dünyaya emanet gözüyle bakıyoruz" cümlesiyle konuşmasına devam eden Turan, "Yani bizim mensup olduğumuz anlayış bize dünyaya emanet bir şekilde bakmamızı öneriyor. Dolayısıyla bize emanet olan, verilmiş olan bir şeyi bizim korumakla yükümlü olduğumuzda hiçbir zaman bunu unutmamak lazım. Yani biz bu emaneti korumakla yükümlüyüz ve emanete sahip çıkmak da çok önemli bir şey. Bu insanla tabiat arasında kurulmuş olan dengenin de bir gereğidir. Yani biz sonuçta "el-mîzân" denir, yani bir dengeyle birlikte biz bu hayata geliyoruz ve bu dengeyi de sonuna kadar sürdürmemiz lazım ve bizim bu dengeyi bozmaya da hakkımız yok. Hiç kimsenin hakkı yok. O anlamda bizim bu saatten sonra Van Gölü etrafında kurmuş olduğumuz hayatı nasıl daha ileriye nasıl taşıyabilirizi düşünmemiz lazım. Son zamanlarda bir konu çok gündeme geldi. Bence yeni bir çalışma başlatmak lazım ve Van Gölü diplomasisi atağına başlamak lazım. Yani Van Gölü’yle biz anlatabiliriz. Van Gölü’nü sadece Van Gölü havzasındaki illerin bir şeyi olarak değil, Van Gölü’nü dünya açısından taşımış olduğu değer üzerinden belki de anlatmak lazım. Bu da bize bir Van Gölü diplomasisi yapma imkanı sunuyor ve birlikte bence bugün öyle bir diplomasi ile en azından bu kitabımızda taçlandıralım diyorum" şeklinde konuştu.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı ve Kitabın Editörü Prof. Dr. Suvat Parin kitabın yazımı ve detayları hakkında bir sunum gerçekleştirdi. Parin, "Şimdi bu kitap üzerine çalışırken daha sonra biriken birtakım şeyler oldu. Biz Van’ı genel olarak kahvaltının başkenti olarak görüyoruz. Ancak biraz yakından baktığımızda Van’ın su varlıklarını böyle bir listelediğimde Van’ın aslında bir su şehri olduğunu görebiliriz. Yani Van Gölü, Erçek Gölü, Sıhke Gölü, Keşiş Gölü, Çalıyan Gölü, Muradiye Şelalesi, Kanispi Şelalesi, Bahçesaray Suyu, Dönemeç Şelalesi, Bendimahi Çayı, Zilan Çayı, Deli Çay. Bu liste uzayıp gidiyor. Muhtemelen dediğim gibi gözden kaçırdığım birtakım su kaynakları daha var. Bu fotoğraf Van’ın bir su şehri olduğunun aslında yeterli kanıtı olduğu kanaatindeyim" ifadelerini kullandı.

"Van bir su şehridir"

Van’da su kaynaklarının çok olduğunu dile getiren Parin, şöyle devam etti:

"Bu fotoğraf bize şunu diyor. Van’da su kaynakları çoktur. Van bir su şehridir. Fakat su şehri özelliği kazanıncaya kadar tarihi süreçteki deneyimlere ve pratiklerimize baktığımızda aslında burada da epey tarihi açıdan zengin bir geçmişi var. Yani 3 bin yıl önce 52 kilometre uzaklıktan bir su mühendisliği harikası olan Menua Kanalı yapılıyor, Şamran Kanalı dediğimiz. Yine 3 bin yıl önce işte 2 bin 500 rakımlı bir lokasyonundan yapay bir gölet inşa ediliyor, 3 bin yıl önce. Tariria Bahçesi var, yine bu gelen suyla, göle nazır inşa edilen bir yer. 10. yüzyılda Akdamar Adası bir eğitim, bir yaşam merkezi olarak inşa ediliyor, yani gölle bağlantılı olarak söylüyorum. Kalecik, Toprakkale, Tuşba, Çavuştepe ve Edremit tarihi süreçte baktığımızda bir amfitiyatro gibi. Yani gölü seyretmeye dönük lokasyonlar, yerleşim alanları olarak inşa ediliyor. 12. yüzyılda Selçuklular Ahlat’ı, denize nazır Ahlat’ı başkent yapıyor. 16. yüzyılda gerçekten bu beni çok çarpıtıyor, 16. yüzyılda Feqiyê Teyran, bu toprakların bir çocuğu, suyla konuşuyor. Onun Awu Av diye bir su kasidesi var. Burada hayatın kaynağını su olarak görüyor. Suyla kurulan bir diyalog var, suyla kurulan bir dil var. Bu anlamda zengin bir geçmişimiz var. 19. yüzyılda Batılı seyyahların Van anlatısı var. Burada çok sayıda yelkenli gemiden söz ediyor. Burada işte sodanın ticari bir emtia olarak kullanıldığından söz ediyor. İşte Van balığının dışarıya ihraç edildiğinden söz ediyor. Bu anlamda suyla kurduğumuz bir su şehri olması hasebiyle çok güçlü bir ilişkimizin olduğunu söyleyebiliriz."

"Van Gölü son 100 yıldır sahipsiz"

"Son 100 yılda bu su aklı, su yönetimi nasıl bir çizgi izledi?" cümlesiyle sunumunu sürdüren Parin, "Hakkını teslim etmek lazım tabii. Yani bir önceki dönem Van Valisi Mehmet Emin Bilmez’in daha sonra Ozan Balcı’nın sürdürdüğü bir sahil yolu çalışması var. Biraz önce başkanımın ifade ettiği Van Gölü Aktivistleri’nin bu anlamda çalışmaları var. Ticaret ve Sanayi Odası’nın bunlarla paydaş olan çalışmaları var. Fakat totalde bakıldığında son 100 yıldır Van’da bir su aklından ya da bir su yönetim aklından söz etmenin zor olduğunu söyleyebilirim. Gelirken büyükşehir belediyesinin web sitesine baktım, 20’ye yakın daire başkanlığı var. İşte Kırsal Hizmetler Daire Başkanlığı, Mezarlıklar Daire Başkanlığı gibi. Fakat Van Gölü ile ilgili bir daire başkanlığı yok. Çevre illerdeki bütün belediyelerin örgütlenmelerine baktım, bunlarda da bir şey göremiyoruz. Yani bu açıdan son 100 yıldır başta diğer kaynaklar olmak üzere Van Gölü tırnak içinde söylüyorum sahipsiz. İşte Van Gölü kitabının anlamı tam da burada ortaya çıkıyor. Bunun için yola çıktık. Yani Van bir su şehridir, bu kimlik güçlendirilmeli. Bunun da en somut göstergesi Van Gölü’dür. Yani merkezinde Van Gölü’nün olduğu bir su şehri kimliğini bizim bundan böyle çok güçlendirmemiz lazım" dedi.

Açılış konuşmalarının ardından programa katılan kitabın yazarları; Prof. Dr. Orhan Deniz, Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, Prof. Dr. Fazıl Şen, Prof. Dr. Mehmet Işıklı, Prof. Dr. Abdulaziz Kardaş, Prof. Dr. Metin Eren, Doç. Dr. Çetin Yeşilova, Doç. Dr. Numan Ertaş ve Doç. Dr. Gulan Ayaz kitaptaki yazıları hakkında birer konuşma gerçekleştirdi.

Program; "Türkiye’nin Ekolojik Değeri Van Gölü Kitabı"nın takdimi ve hatıra fotoğrafı çekimi ile son buldu.