Türkiye’de ilk kez Adana’daki Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü bünyesinde yürütülen çalışmalarla, yüksek genetik kapasiteye sahip sığırlardan elde edilen embriyolar dondurularak üreticilerin kullanımına sunuluyor. Çalışmalarda, bir inekten normal şartlarda yılda bir yavru alınırken, çoklu yumurtlatma yöntemiyle 18-20 embriyo elde edilebiliyor. Proje kapsamında Türkiye genelindeki düşük et ve süt verimliliğine sahip ineklerin dünyaya gelecek yavrularının yüksek et ve süt verimliliğine sahip olması hedefleniyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) koordinasyonunda yürütülen "Anadolu Alacası Geliştirme Projesi" kapsamında başlatılan çalışmalar, 2018 yılında ticari embriyo üretim merkezine dönüştürüldü. Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Hayvansal Biyoteknoloji Laboratuvarı’nda sığırlarda embriyo üretimi, dondurulması ve transferi çalışmaları yürütülüyor. Enstitü, Türkiye’de ilk ve tek ticari embriyo üretim merkezi olarak çalışmalarını sürdürüyor.

770 embriyo donduruldu, 604 buzağı dünyaya geldi

Proje kapsamında dünya genelinde en yüksek et ve süt verimliliğine sahip sığırlardan toplam 770 embriyo donduruldu. Enstitünün Hayvancılık İşletmesinde yapılan embriyo transferlerinden de 604 baş buzağı dünyaya geldi. Enstitü tarafından 2022 yılından itibaren yetiştiricilere dondurulmuş ticari sığır embriyosu satışı da devam ediyor. Embriyo transfer teknolojisinin yaygınlaştırılması ve üreticilerin bu teknolojiyle tanıştırılması amacıyla satışlar maliyetine yakın bir bedelle gerçekleştiriliyor.

Çalışmalarla Türkiye şartlarına uygun, test edilmiş yüksek genetik kapasiteli boğaların geliştirilmesi, kaliteli sperma üretiminde dışa bağımlılığın azaltılması ve sığırlarda kısa sürede genetik ilerleme sağlanması hedefleniyor.

"Bir hayvandan 18-20 embriyo elde edilebiliyor"

Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü İbrahim Cerit, konuyla ilgili İHA muhabirine yaptığı açıklamada, Hayvansal Biyoteknoloji Laboratuvarı’nda embriyoların elde edilmesi, dondurulması ve transferi çalışmalarının 2018 yılından bu yana ticari olarak sürdürüldüğünü söyledi. Cerit, "Şu ana kadar büyükbaş hayvancılıkta, yani sığırlarda 770 embriyomuzu dondurmuş durumdayız. Satışlarımız devam ediyor. 2018 yılında Bakanlığımız tarafından alınan bir karar ile ticari embriyo üretim merkezi haline evrildi. Özellikle genetik olarak süt verimi yüksek kapasiteye sahip donör inekleri kullanıyoruz. Aynı zamanda dünyada bilinen, özellikle ilk 10’a giren boğaların spermalarını da ithal ederek burada yüksek vasıflı, yüksek genetik vasıflı embriyoları elde etmiş oluyoruz" dedi.

"Bir inekten 18 ila 20 adet embriyo teşekkülü"

Uygulanan yöntem sayesinde bir hayvandan çok daha fazla embriyo elde edilebildiğini belirten İbrahim Cerit, "Normal şartlarda bir inekten bir yıl içerisinde bir tane yavru elde edersiniz. Ancak bizim bu yöntem ile, yani çoklu yumurtlatma yöntemiyle embriyo elde etme çalışmalarında bir hayvandan 18 ila 20 adet embriyo teşekkülü sağlanabiliyor" diye konuştu.

"Dondurulan embriyolar yıllar sonra da kullanılabiliyor"

Laboratuvarda elde edilen embriyoların kalite kontrolünden geçirildiğini anlatan Cerit, uygun embriyoların taze olarak taşıyıcı hayvanlara transfer edilebildiğini, dondurulan embriyoların ise ihtiyaç duyulan zamanda çözdürülerek nakledilebildiğini kaydederek, "Embriyolar daha sonra laboratuvar ortamında kalitesine göre seçiliyor. Eğer taze transfer yapılacaksa bunları taşıyıcı düvelere, ya da dondurarak ileriki bir zamanda, istediğimiz bir zamanda tekrar çözdürüp hayvanlara naklini gerçekleştiriyoruz" dedi.

"3 bin 850 liraya satılıyor"

Enstitüde üretilen embriyoların yetiştiricilere ulaşması için ticari satışların sürdüğünü belirten Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü İbrahim Cerit, üreticilerin teknolojiyi tanıması amacıyla fiyatların maliyete yakın tutulduğunu anlatarak şunları söyledi:

"Yaygınlığının, üreticilerimiz tarafından bilinirliğinin, farkındalığın oluşturulması için biz bunları maliyetine çok yakın bir bedelle satışını gerçekleştiriyoruz. Şu andaki güncel fiyatlarımız bir embriyo başına 3 bin 850 TL civarında. Burada arkadaşlarımız tüm bu satıştan, satış sonrası hizmetlere kadar bütün hizmetleri gerçekleştirmiş oluyoruz. Çalışmanın temel amacı, düşük süt veya et verimine sahip hayvanların bulunduğu işletmelerde genetik kapasitesi yüksek yeni nesiller elde etmek."

Öte yandan Cerit, embriyo transferi konusunda akademik çalışmaların Türkiye’de farklı kurumlarda yapıldığını ancak ticari ve aktif üretim açısından Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nün ayrı bir konumda olduğunu belirterek, "Akademik olarak bu çalışmalar var ama ticari olarak, aktif olarak şu anda Türkiye’deki tek embriyo üretim merkezi, ticari embriyo üretim merkezi burasıdır" ifadelerini kullandı.