Türk ve dünya sinemasının yıldızları yarışma bölümlerinde seyirciyle buluştu

"Senaryoda dahil oldum ve baştan konuştuk her şeyi. Çünkü janr sineması ama bu topraklarla çok ilgili; erken Hıristiyanlık dönemi var İslam dönemi var ona eklemlenen. Ve tabii cesur olmaya çalıştığımız için sınırlarımızı da tartıştık, bir sürü şey denedik. Bu sebeple kurgu aşaması da çok keyifli ve dolu dolu geçti."

Aspendos’un ikinci, Ulusal Yarışma filmi "Kadim Mavi"ydi. Yönetmen Emir Ziyalar, yapımcı Ahmet Ziyalar, uygulayıcı yapımcı Deniz Bilol Büyükgüral, oyuncular Umut Aksoy, Merve Kaya, Barış Kolik, Bilgi Aydoğmuş, Musa Öztep, Öykü Su Okur ve sanat yönetmeni Natali Yeres, gösterimin ardından soruları cevapladı.

Alışılmışın dışında bir görsel estetik tercihinde bulunduğu için filmin anlamının geride kalması endişesi taşıyıp taşımadığı sorulan yönetmen, şu cevabı verdi:

"Benim için filmin, anlaşılması gereken tek bir anlamı yok. Herkesi filmde kendi anlamını aramaya davet ediyorum. Bir seyirci, ‘filmi anlamadım ama çok sevdim’ dedi. Benim için bu yeterli; yapmak istediğim buydu."

Yönetmen; bir seyircinin, filmde pek çok mitolojik unsura atıf yapıldığını ancak bunların örtük olduğu yorumuna karşılık ise şunları söyledi:

"Açıkçası geleneksel Yunan mitolojisinden uzak durmaya çalıştım çünkü onlar bu işi zaten yapıyorlar. Ben bizim toprağın bir mitolojisini ele almak istedim ve burada keskin göstergeler vermek yerine sadece arketipler etrafında gezinerek aslında yine kendi mitolojimizi örmemize yönelik bir niyetle yola çıktık."

Sanat yönetmeni Natali Yeres de aynı noktadan hareketle filmdeki sanat yönetimi çalışmasını şu sözlerle özetledi:

"Az önce ifade edilen şekilde birtakım mitlerden, arketiplerden yola çıktık ama kendi mitolojik kahramanlarımızı oluşturduk. Gördüğünüz bütün objelerin hepsi sıfırdan tasarlanıp yapıldı. Kişisel bir travma var bu hikâyenin omurgasını oluşturan. Ama biraz daha kapalı tutmak istediğimiz için ben de mümkün olduğunca göstererek değil alttan alta bütün bunlar zaten doğal olacak şekilde bir estetik dünya kurmaya çalıştım"

Yönetmenliğe adım attığı "Benim Marlon ve Brandom" filmiyle dünya çapında ödüller kazanan Hüseyin Karabey de son filmi "Hakikatin Ölümü" ile Ulusal Ulusal Uzun Metraj Yarışması’ndaydı. Yönetmenle birlikte oyuncular Mert Fırat, Mehmet Günsur, Yağmur Elif Seber, Ümit Çırak, Emre Yıldızlar, Taylan Karabey, görüntü yönetmeni Orçun Özçelik, yardımcı yönetmen Ali Çakmak, sanat yönetmeni Çağlar Narler, uygulayıcı yapımcı Serdal Doğan, yapımcılar Doruk Acar, Cem Doruk, Ozan Kılavuz ve Abdullah Bozan, gösterim sonrası soruları cevapladı.

İki eski dostun büyük ve ağır bir yük üzerinden yüzleşmesini ele alan filmi oluşturan unsurları, yönetmen, kendi bakış açısından şu şekilde tarif etti:

"Kuşaklar arasında aktarılmış, birikmiş problemlerimiz var. Bazen bunları gençlere aktarmasak da onlar bizim hal ve davranışlarımızdan anlıyor. Ben de ‘neden bu tür konuları hep seçiyorum?’ diye düşündüğümde unutmamak için yaptığımı fark ettim. Kendim için yapıyorum aslında filmleri. Eğer unutmazsam belki gelecekte yaşayacağımız yeni travmalara bir nebze hazırlıklı oluruz, diyorum. Çünkü hiç kolay değil bu tür filmler yapmak"

Başarılı oyuncu Mert Fırat, canlandırdığı karakterinin çelişkilerine nasıl yaklaştığı, karakterle nasıl bir ilişki kurduğunun sorulması üzerine şunları söyledi:

"Romanı daha önce çok duymuştum. Çünkü 90’ların bu karanlık dönemleriyle ilgili çok fazla içerik var ama böyle nitelikli yazılmış eserlere az rastlıyoruz. Dolayısıyla insanların hayatlarının tam da bu sürecin içinde harcandığı, insanların nasıl yürüyen cesetlere dönüştüklerini Feridun çok iyi özetliyor. Ve bunu hiç hamaset yapmadan, hiç siyasî bir tarafa girmeyerek, tamamen insan odağında, o konsantrasyonu tutarak yapıyor. Dolayısıyla buradaki hikaye benim için, o yıllar tam da Ankara’nın göbeğinde maruz kaldığımız yıllardı. Biz birçok suikastı, Güneydoğu’daki birçok eylemi, büyükşehirlerdeki birçok eylemi, üniversite eylemlerini, çatışmaları yaşadık, gördük. Bir önceki kuşaktan 70’leri dinledik, okuduk. 80’lerde 32. Gün, siyasî gazeteleri ve devamındaki televizyon programları ve 90’ların Türkiye’sini yaşadık. Dolayısıyla bizler, yani iki oyuncu olarak, zaten bu dönemin içinden geçmiştik ya da bu dönem bizim içimizden geçmişti diyelim. Dolayısıyla Feridun’un yaşadıkları iyi kötü kulağımıza çalınıyordu, kitaplardan okuyorduk ama deneyimlemek benim için bambaşka oldu. Gelgelelim bir tarafıyla savunman gereken bir karakter. Aslında bence oyunculuk da bir savunma sanatı. Bir tarafıyla, ne kadar korkunç olursa olsun, onu bir yere konumlandırmak, savunmak zorundasınız.

Filmde Feridun’un karşısına çıkıp gerçekleri hatırlatan Timuçin karakterini canlandıran Mehmet Günsür’e de karakterlerin bu karşılıklı pozisyonu soruldu. Usta oyuncu, bu soruya karşılık ‘sorumluluk’ kavramına işaret etti:

"Her hikâyede aslında bir sorumluluk var. Anlatmak istediğimiz şeyi iyi anlatabilmek, eğer gerçek duygulardan bahsediyorsak ki öyle, bunları yaşayanlara karşı bir sorumluluğumuz var. Gerçek karakterleri canlandırıyorsak onlara karşı sorumluluklarımız var. Bir şeyleri unutmamak lazım. Hikâyemiz aslında hem Türkiye’yi hem de bütün dünyayı anlatıyor. Çünkü bu her zaman böyle olmuştur; karanlık önce seni kullanır, sonra da yok eder. Bunun örnekleri sadece Türkiye’de yok, her yerde var. Bunları unutmamak da bir sorumluluk"

Yönetmen de Günsür’ün görüşlerine şu sözlerle katkıda bulundu:

"Hainlerle kahramanlar arasında çok ince bir çizgi vardır.Baskıya maruz kalmışlardır; birileri çözülmüştür, birileri devam etmiştir ama hainler de kahramanlar da bu yaralarından asla kurtulamaz. Mehmet’in dediği şekilde bu sadece Türkiye’de değil 1960’lardan itibaren sistematik olarak Soğuk Savaş döneminde üçüncü dünya ülkelerinde sık sık yaşanan darbeler, iç savaşlarla yoğun bir şekilde yaşanmış: Yunanistan’da, Latin Amerika’da, İran’da. Ne yazık ki bundan daha ötesini de yaşamaya başladık; birikimleri kullanmayı biliyorlar. Benim yapmaya çalıştığım şey sadece; eğer bunları unutmazsak belki bir daha olmama ihtimali var, demek. Gençlerin geçmişte yaşanan her şeyi bilmesi mümkün değil. Onların da bilmesi, görmesi, tekrar okuması için bir sebep olmalı. Sanat bu anlamda bir tetikleme oluşturabilir."

Filmde bir emniyet görevlisini canlandıran tecrübeli oyuncu Ümit Çırak ise hikâyeyi şöyle yorumladı:

"Benim oynadığım karakter bir emniyet görevlisi, emekliliği gelmiş. Sadece bir dosyayı kapatacak; derdi bu. Ama o dosya kapanmıyor. Filmde benim en çok hoşuma giden şuydu: İktidarlar tarihi yazarlar ama o tarihi insanlar yaşar ve sanatsa o yaşananların kaydını tutar. O anlamda benim oradaki çaresizliğim çok hoşuma gitmişti. Çok korkutucu bir rol; çünkü komik mi olacak, absürtlükte mi kalacak, nasıl bir denge tutturacağız? Enstrüman olarak çok kısıtlı bir çerçevemiz var; elimizden geleni yapmaya çalıştık."