Biruni Üniversitesi araştırmacıları öncülüğünde yürütülen çalışmada, klasik beden kütle endeksinin uygulanamadığı yaş ve vücut ölçüleri kısıtlamalarını tamamen ortadan kaldıran, "Tutarlı Beden Kütle Endeksi" geliştirildi. Çalışmanın yürütücüsü Prof. Dr. Serdar Beji, bel çevresinin boya oranıyla uyumlu olan yeni endeksin, yenidoğan bebeklerden ileri yaştaki bireylere kadar çok geniş bir aralıkta uygulanabilir olduğunu söyledi.

Biruni Üniversitesi araştırmacıları, dünya genelinde yaygın olarak kullanılan klasik Beden Kütle Endeksi’ne (BKE) daha iyi bir seçenek olabilecek yeni bir formülasyon geliştirdi. Biruni Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Beji’nin yürütücülüğünde, Biruni Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nezihe Kızılkaya Beji ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Ümmü Mutlu’dan oluşan ekip tarafından gerçekleştirilen çalışma, uluslararası bilimsel dergi Scientific Reports’ta yayımlanmak üzere kabul edildi.

Klasik beden kütle endeksine alternatif olarak önerilen yeni endeks, İngilizce "Consistent Body Mass Index-CBMI" olarak adlandırıldı ve Türkçesi "Tutarlı Beden Kütle Endeksi-TBKE" şeklinde belirlendi.

Matematiksel sorun yıllar önce fark edildi

Klasik beden kütle endeksini yıllar önce ilk kez kendisi için hesapladığında, boyutlu bir değer olan bu büyüklüğün (kg/m2) matematiksel açıdan sorunlu olduğunu fark ettiğini belirten Prof. Dr. Serdar Beji, "Mühendislik altyapısına sahip herkes, boyutlu bir ölçütün ölçeklenebilir olamayacağını, başka bir ifadeyle farklı vücut ölçülerine ve yaşlara sahip kişilere uygulandığında tutarlı sonuçlar vermeyeceğini anlayabilir. Yaklaşık bir buçuk yıl önce klasik beden kütle endeksi BKE ile bilimsel anlamda ilgilenmeye başladım ve bu endeksin geliştirilme süreci ve kullanım alanlarını araştırdım. Çok sayıda akademik çalışma, BKE’nin güvenilirliğini sorguluyor ve vücut durumunu hatalı değerlendirdiğini gösteriyordu. Bunun üzerine problemi sağlam bir matematiksel bakış açısıyla ele almaya karar verdim" dedi.

Araştırmada, klasik beden kütle endeksinin özellikle çocuklar, bebekler ve göreceli olarak kısa veya uzun boylu bireylerde uygulanmadığı ve yanıltıcı sonuçlar verdiğine dikkat çekildi.

İnsan vücudu geometrik olarak silindirik alındı

Yeni formülün geliştirilmesinde insan vücudunun dairesel bir silindir olarak modellendiğini anlatan Prof. Dr. Serdar Beji, kütle, boy, vücut hacmi, yoğunluk ve bel çevresi arasındaki temel matematiksel bağıntıların kullanıldığını ifade etti. Prof. Dr. Serdar Beji, "Dikkate alınması gereken temel parametre olarak bel çevresi-boy oranını, geometrik yaklaşım olarak ise dairesel silindir modelini belirledik. Bunun ardından formülasyon birkaç ay içerisinde tamamlandı. Formül, temel prensiplerden hareketle boyutsuz ve dolayısıyla ölçeklenebilir bir ölçüt olarak geliştirildi. Bu da yöntemin yenidoğan bebeklerden ileri yaştaki bireylere kadar uygulanabilmesini sağlıyor. TBKE değeri, vücut kütlesinin boyun küpüne bölünüp karekökünün alınması ile hesaplanıyor. Model, TBKE değeri, bel çevresinin boya oranıyla doğrudan alakalı olacak şekilde oluşturuldu" diye konuştu.