Antalya Valisi Hulusi Şahin, kentin farklı sahillerinde görülen plastik atıklar ve mikroplastik kirliliğinin kaynağının belirlenmesi amacıyla karada, denizde ve limanlarda inceleme yürütüldüğünü açıkladı. Antalya’da son 10 günde yapılan çalışmalarda 27 metreküp plastik atık toplanırken sıfır atık projesinin başladığı 10 Haziran 2019 tarihinden bugüne kadarı ülke sınırları içindeki denizlerden 325 bin tondan fazla deniz çöpü toplandığı bildirildi. Vali Şahin, kirliliğin bir bölümünün Doğu Akdeniz’den levant akıntısıyla taşındığını ifade ederek, "Belki birtakım yasal düzenlemeler, uluslararası anlaşmalar ve birtakım ihracat, ithalat düzenlemeleri de söz konusu olabilecek" dedi.

Antalya sahillerinde görülen deniz çöpleri, mikroplastik kirliliği ve yapılan temizleme çalışmalarına ilişkin Kaleiçi Yat Limanı’nda basın toplantısı gerçekleştirildi. Son günlerde Antalya’nın gündeminde yer alan deniz yüzeyindeki plastik atıklar ve mikroplastiklerle ilgili son durumu paylaşmak için açıklamalarda bulunan Antalya Valisi Hulusi Şahin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün çalışmalarına ilişkin bilgi verdi.

"Kirliliği bütüncül bir anlayışla ele alıyoruz"

Akdeniz kıyılarında gözlenen plastik ve mikroplastik kirliliğinin yakından takip edildiğini söyleyen Şahin, "Son dönemlerde Akdeniz kıyılarımızda gözlenen plastik ve mikroplastik kirliliğini yakından takip ediyor, denizlerimizin ve kıyılarımızın korunması için çalışmalarımızı aralıksız sürdürüyoruz. Bakanlık olarak plastik kirliliğini yalnızca kıyılarımıza ulaşan atıklardan ibaret görmüyor, kirliliğin kaynağından taşınım yollarına, havzalardan deniz ekosistemine kadar bütüncül bir anlayışla ele alıyoruz" dedi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı ile Akdeniz’in deniz yüzeyinde ve kıyılarda biriken plastik atıklara yönelik temizlik çalışmaları gerçekleştirildiğini aktaran Şahin, Bakanlığın denetim ekiplerinin de sahadaki çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi.

"İlk 10 günde 27 metreküp atık toplandı"

Deniz süpürgesiyle yürütülen çalışmalara ilişkin bilgi veren Şahin, "Deniz süpürgesiyle başta plastik parçaları olmak üzere ambalaj atıkları, köpük, odunsu materyaller ve diğer yüzer katı atıklar deniz yüzeyinden toplanarak kontrollü şekilde deniz ortamından uzaklaştırılıyor. İlk 10 günlük çalışma kapsamında toplam 27 metreküp atık toplanmış olup temizlik çalışmaları devam ediyor. Biliyorsunuz, Emine Erdoğan’ın hanımefendinin himayelerinde başlattığımız Sıfır Atık Mavi girişimiyle de denizlerimizde sürekli temizlik çalışmaları yapıyoruz. Bu kapsamda bugüne kadar denizlerden 325 bin tondan fazla deniz çöpü topladık. Akdeniz’imizi, kıyılarımızı ve tüm denizlerimizi plastik kirliliğinden korumak için hem kaynağında önlemeye hem de sahada temizlemeye devam edeceğiz. Vatandaşlarımızın da endişelenmemesini, mavi vatanımızı korumak için teyakkuz hâlinde olduğumuzu ifade ediyoruz" diye konuştu.

Merdiven altı işletmelere gece ve gündüz baskın denetim

Antalya’nın farklı sahillerinde parçalanmış plastik atıklar bulunduğuna ve buna bağlı kirlilik oluştuğuna ilişkin şikâyetler üzerine saha çalışmalarına başlandığını belirten Şahin, "Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğümüze; başta Alanya Konaklı sahili, Kleopatra Plajı, Payallar sahili, Avsallar sahili, Kumluca, Kemer ve Phaselis sahili olmak üzere ilimiz sahil kesimlerinde, denizde ve kıyı alanlarında parçalanmış plastik atıklar bulunduğuna ve buna bağlı kirlilik oluştuğuna yönelik şikâyetler ulaşması üzerine denetim ekiplerimizce öncelikle kirliliğin kaynağının tespitine yönelik saha çalışmalarına başlanmıştır. Bu çalışmalarda kirliliğin muhtemel karasal kaynaklarının tespiti için plastik kırarak geri kazanım faaliyeti gerçekleştiren işletmelere ve ayrıca izinsiz olarak faaliyet gösterdiğinden şüphe duyulan, merdiven altı olarak tanımlanabilecek işletmelere gündüz ve gece saatlerinde habersiz şekilde baskın denetimler gerçekleştirilmiştir" ifadelerini kullandı.

Kıyı ilçelerinin belediye başkanlıklarından, izinsiz faaliyet gösterdiği değerlendirilen benzer işletmelerin belirlenmesi ve haklarında gerekli işlemlerin yapılmasının istendiğini ifade eden Şahin, "Ayrıca ilimizde yer alan tüm kıyı ilçelerimizin belediye başkanlıklarından, izinsiz olarak faaliyet gösterdiği düşünülen buna benzer işletmelerin tespit edilmesi, izinsiz faaliyetlerle ilgili gerekli işlemlerin tesis edilmesi, izinli işletmelerde ise gerekli önlemlerin alınıp alınmadığının titizlikle incelenmesi istenmiştir" diye konuştu.

Arıtma tesisleri ve hat boyunca inceleme

Muhtemel karasal kaynakların bulunması amacıyla ASAT Genel Müdürlüğünden atık su arıtma tesislerinin giriş yapılarının kontrol edilmesinin istendiğini belirten Şahin, plastik kırıntılarının tespit edildiği bölgelerde hat boyunca takip yapılarak kaynağın belirlenmesine yönelik çalışma yürütüldüğünü dile getirdi. Şahin, Antalya’daki merkezi atık su arıtma tesislerinden denetim amacıyla numune alma işlemlerinin de sürdüğünü kaydetti.

Denetim ekiplerinin şikâyetlerin yoğunlaştığı sahillerdeki atıklardan örnek aldığını bildiren Şahin, vatandaşlarla görüşmeler gerçekleştirildiğini ve iletilen benzer şikâyetlerin dikkate alınarak incelemelerin detaylandırıldığını söyledi.

Teknelerin atıklarını öğüterek denize bıraktığı iddiaları araştırılıyor

Vatandaşların, teknelerin bölgeden uzaklaşmasının hemen ardından sahillerde kirliliğin arttığı ve bazı teknelerin atıklarını öğüterek denize bıraktığı yönünde yoğun şikâyette bulunduğunu belirten Şahin, şöyle devam etti: "Özellikle vatandaşlarımızca yoğun şekilde iletilen, teknelerin uzaklaşmasının hemen ardından sahillerde kirliliğin arttığına ve teknelerin atıklarını öğüterek denize bıraktığına yönelik hususlar Sahil Güvenlik Komutanlığı görevlilerimizce değerlendirilmektedir. Kirliliğin muhtemel deniz kaynaklarının tespiti için Sahil Güvenlik ekiplerimizle kirliliğin yoğunlaştığı bölgelere tekneyle ulaşılmış ve sahillere vuran plastik kırıntıları ile benzer özellik gösteren atık malzemelerin deniz açığında serbest şekilde bulunduğu tespit edilmiştir. Vatandaşlarımızdan gelen şikâyetlerde belirtilen, tekne atıklarının kırıcılarla kırılarak denize bırakıldığı iddialarına ilişkin gerekli inceleme ve denetimler de yapılmaktadır."

Akdeniz’e kıyısı bulunan illere resmi yazı

Kirliliğin açık denizden Antalya kıyılarına ulaşma ihtimali üzerine Bakanlık yetkililerinin bilgilendirildiğini dile getiren Şahin, Akdeniz’e kıyısı olan illere muhtemel kirlilik kaynaklarının belirlenmesi amacıyla resmî yazılar gönderildiğini ve Bakanlığın bu illerde de sıkı denetimler gerçekleştirdiğini kaydetti.

Teknelerden kaynaklanabilecek kirliliğe ilişkin İl Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve liman başkanlıklarından oluşan komisyon tarafından Kemer G-Marina, Alanya Limanı ve Alanya Balıkçı Barınağı’nda denetim ve incelemeler yapıldığını belirten Şahin, sahadan alınan numunelerin Antalya’daki tesislerde benzerlerinin bulunup bulunmadığının araştırıldığını söyledi.

Ankara, Konya ve Aydın ile temas kuruldu

Plastik kırıntılarının preslenerek levha hâline getirildiği ve bu levhalardan eşya taşımada kullanılan paletlerin üretildiği yönünde duyumlar aldıklarını açıklayan Şahin, "Plastik kırıntılarının preslenerek levha hâline getirildiği, bu levhalarla eşya taşımaya yönelik palet üretiminin yapıldığı ve bu işlemin Ankara, Konya ve Aydın illerimizde gerçekleştirildiği yönünde duyumlar alınmıştır. Bu hususta da ilgili illerimizle temas hâlindeyiz. Ayrıca gemi taşımacılığında kullanım durumuna ilişkin liman tesislerimizde inceleme ve denetimlerimiz sürmektedir" diye konuştu.

29 büyük akarsuya atık toplama bariyeri

Deniz çevresinin korunması, denizel plastik kirliliğinin önlenmesi ve deniz çöplerinin kaynağında kontrol altına alınması amacıyla Deniz Çöpleri İl Eylem Planı 2025-2030’un yürürlükte olduğunu belirten Şahin, deniz çöplerinin önemli bir bölümünün akarsular aracılığıyla denize taşındığına dikkati çekti. Şahin, "Deniz çöplerinin önemli bir bölümünün akarsular vasıtasıyla denize taşındığı dikkate alınarak, akarsu havzalarında atıkların denize ulaşmadan tutulmasına yönelik çalışmalar kapsamında Antalya Büyükşehir Belediyesi, Finike ilçesindeki Acısu ve Aksu çaylarında atık toplama bariyerleri kurmuş ve bariyerler aktif olarak kullanılmaktadır. Bu bariyer uygulamalarını hepiniz biliyorsunuz. Artırarak devam ediyoruz ve 29 büyük ırmağımızda tamamlayacağız. Bu konuda da bir komisyon oluşturduk. Bariyer yeri tespit komisyonumuzda İl Müdürlüğümüz, DSİ Bölge Müdürlüğümüz, Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediyeleri ortak çalışma yapıyor" şeklinde konuştu.

Antalya Büyükşehir Belediyesinde bir deniz süpürgesi bulunduğunu da sözlerine ekleyen Şahin, "Yine Büyükşehir Belediyemizde bir adet deniz süpürgesi bulunuyor. Deniz Çöpleri İl Eylem Planı çerçevesinde bir adet yeni deniz süpürgesi temini sürecini de Büyükşehir yürütüyor" dedi.

Atık alım gemisi için çalışma

Valilik koordinasyonunda yürütülen Mavi Akdeniz İnisiyatifi Projesi kapsamında deniz çöpleriyle mücadeledeki kapasitenin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapıldığını belirten Şahin, "Yine Valiliğimiz koordinasyonunda yürütülen Mavi Akdeniz İnisiyatifi Projesi kapsamında, deniz çöpleriyle mücadelede mevcut kapasitenin güçlendirilmesi için başta Büyükşehir Belediyemiz olmak üzere ilgili kurumlara gerekli talimatlar verilmiştir. Deniz süpürgeleri, çöp kapanları ve benzeri deniz temizliğiyle ilgili araç gereci tüm ilgili kurumların alması yönünde çalışmalar devam ediyor. Ayrıca teknelerden kaynaklı kirliliğin engellenmesi amacıyla atık alım gemisinin Antalya’da bulunması büyük önem arz etmektedir. Bu konuda da çalışmalarımız sıkı bir şekilde devam etmektedir" dedi.

"Bir kısmı başka ülkelerden geliyor"

Kirliliğin Antalya Valiliği ve paydaş kurumların yanı sıra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının merkez teşkilatı ile Akdeniz’e kıyısı bulunan diğer illerde yürüttüğü çalışmalarla yakından takip edildiğini belirten Şahin, "Bunların bir kısmı kendi ülkemiz içerisinde olanlar. Bir kısmı da Akdeniz’in başka bölgelerinden, başka ülkelerinden geliyor. Daha önce de ifade ettim; Doğu Akdeniz’den gelen Levant akıntısıyla beraber taşınıyor. Bunları da uluslararası platformlara taşıyoruz" dedi.

COP31’in mikroplastik kirliliğinin uluslararası platformda gündeme getirilmesi bakımından önemli bir fırsat olacağını söyleyen Şahin, "COP31 de bunun için bizim açımızdan büyük bir fırsat olacak. Burada da dile getirilecek. Ayrıca İstanbul’da 31 Ağustos-1 Eylül tarihleri arasında çok geniş katılımlı bir çalıştay yapılacak. Bu çalıştayda ilgili bakanlıklar en üst düzeyde temsil edilecek ve bu çalışmayla beraber mikroplastikler konusu daha detaylı bir şekilde ele alınacak. Belki birtakım yasal düzenlemeler, uluslararası anlaşmalar ve birtakım ihracat, ithalat düzenlemeleri de söz konusu olabilecek. Bu konuyu özellikle Sıfır Atık Vakfı yakından takip ediyor" ifadelerini kullandı.

Antalya Valisi Hulusi Şahin’in açıklamalarda bulunduğu toplantıya Türkiye Çevre Ajansı Çevre Koruma Direktörü Ömer Oral, Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi Anonim Şirketi Genel Müdür Yardımcısı Levent Erbuzcu, Sahil Güvenlik Komutanı Yarbay Tolga Söylemez ve Muratpaşa Kaymakamı İhsan Kara katıldı.