Sırbistan erken genel seçim için sandık başında

Sırbistan’da seçmenler, 12 yıldır cumhurbaşkanlığı ve başbakanlık pozisyonlarında bulunan Aleksandar Vucic ile iki yıldır iktidar karşıtı protestolara öncülük eden öğrenci hareketi arasında çekişmeli olması beklenen genel seçimler için sandık başında.

Sırbistan’da milyonlarca seçmen, 250 üyeli parlamentonun üyelerinin belirleneceği ve 12 yıldır cumhurbaşkanlığı ve başbakanlık pozisyonlarında bulunan Aleksandar Vucic’in Sırp İlerleme Partisi (SNS) ile protestocu öğrencilerinin öncülüğündeki hareket arasında bir referandum gibi görülen seçimlerde oy kullanmaya başladı.

Sırbistan’ın dış politikası ve bölgenin geleceği açısından da belirleyici olacak seçimlere ilişkin anketler, tarafların başa baş olduğunu gösteriyor ve bu da bugünkü seçimi, son yılların sonucu en belirsiz yarışı haline getiriyor.

Erken genel seçimlerde oy kullanma işlemi, yerel saatle 07.00 itibarıyla başladı. 6 milyon 451 bin 292 kayıtlı seçmenin oy kullanma hakkına sahip olduğu seçimlerde sandıklar, 20.00’ye kadar açık kalacak. Seçmenler 93’ü yurt dışında olmak üzere, 8 bin 392 oy sandıkta oy kullanacak.

2 bin 418 aday yarışıyor

Sırp lider Vucic’in iktidarı açısından son 12 yılın en önemli sınavı olabilecek seçimlerde parlamentodaki 250 sandalye için, dokuzu azınlık statüsünde olmak üzere 18 seçim listesi ve toplam 2 bin 418 aday yarışıyor.

Sırbistan’da meclise girebilmek için en az yüzde 3 oy barajı bulunuyor. Ulusal azınlık listeleri için özel kurallar uygulanırken, yeni hükümetin kurulabilmesi için en az 126 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Öğrenci Listesi - Öğrenciler Kazanıyor

İktidar karşıtı öğrenci protestolarından doğan "Öğrenci Listesi - Öğrenciler Kazanıyor" başlıklı seçim listesinin kazanması ise Sırbistan siyasetinde tek lider anlayışına meydan okuyan ve popülizm karşıtı yeni bir siyasi oluşumun zaferi anlamına gelecek. Çok sayıda muhalefet partisi, yerel hareket ve sivil toplum kuruluşu tarafından da desteklenen seçim listesinin kazanması halinde Sırbistan siyaseti, kamuoyunda fazla tanınmayan ve öğrenci hareketinin bir yılı aşkın bir zamana yayılan karar alma süreci ile belirlediği uzmanlar, sporcular ve sanatçıların da aralarında yer aldığı kadro ile tanışacak.

Seçim kampanyasını ülkedeki protestoların fitilini ateşleyen ve 2024’te tren istasyonundaki beton sundurmanın çökmesiyle ortaya çıkan trajedinin yaşandığı Novi Sad kentinde başlatan Öğrenci Listesi, "tek adam rejimini sona erdirme", toplumsal birlik ve iktidar değişikliğinin ardından ekonomi ve demokrasiyi yeniden canlandırmayı vaat etti.

İktidara karşıtı partiler üstü bir harekete öncülük eden öğrenciler, sağcı lider Vucic’in kalesi olarak görülen kırsal kesimlerdeki seçmenlere ulaşmak için ülkeyi bisikletle ve yürüyerek dolaşarak seçim kampanyası yürüttü. Seçim kampanyası boyunca öğrenciler ve SNS destekçileri arasında çeşitli çatışmalar yaşandı.

Vucic başbakan olarak iktidarda kalmak istiyor

Seçimler öncesinde Cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakan adayı olan Vucic ise seçim kampanyasında "sıradan bir vatandaş" imajıyla Sırbistan’ı dolaştı ve seçimleri öğrenci hareketinin kazanması halinde Sırbistan’ın geleneksel müttefiki Rusya’ya yaptırım uygulayacağını ve Kosova’nın bağımsızlığını tanıyacağı suçlamalarında bulundu.

İktidardaki SNS öncülüğündeki "Birleşik Sırbistan" adlı seçim listesinin kazanması halinde Vucic, iki dönemlik Cumhurbaşkanlığı görevinin ardından başbakan olarak iktidarda kalacak.

Kosova Cumhurbaşkanı Pula’dan Arnavutlara sandığa gitme çağrısı

Preşova Vadisi’nde yaşayan Arnavutlar da erken genel seçimlerde siyasi temsilcilerini belirlemek üzere oy kullanıyor. Preşova, Buyanovça ve Medvece’deki Arnavut siyasi partileri, Sırbistan meclisindeki temsil güçlerini artırmak amacıyla seçimlere ortak listeyle katılıyor.

Bölgede çözüm bekleyen başlıca sorunlar arasında adres kayıtlarının pasifleştirilmesi, Kosova diplomalarının tanınmaması ve Arnavutların yoğun olarak yaşadığı belediyelere yeterli yatırım yapılmaması bulunuyor. Arnavutlar, seçecekleri temsilciler aracılığıyla bu sorunların Sırbistan kurumlarının gündeminde daha fazla yer almasını ve bölgenin ekonomik kalkınmasının desteklenmesini hedefliyor.

2007-2020 yılları arasında Preşova Vadisi’ndeki Arnavutlar, Sırbistan Parlamentosunda en fazla bir sandalye elde edebildi. 2020 seçimleri ise Arnavut siyasi partilerinin ortak listeyle katılarak üç milletvekilliği kazandığı ilk ve tek seçim oldu. Erken genel seçimlerde Preşova, Buyanovça ve Medvece’deki Arnavut siyasi partileri ortak listeyle yeniden bir araya geldi. Seçim sonuçlarının, ülkede uzun süredir devam eden protestoların ardından siyasi güç dengelerini nasıl etkileyeceği merakla bekleniyor.

Kosova Cumhurbaşkanı Justina Shiroka Pula, Kosova’da yaşayan Preşova, Medvece ve Bujanovça Arnavutlarına çağrıda bulunarak, seçimlere yoğun katılım göstermelerini istedi. Pula, Arnavutların haklarının korunması ve geliştirilmesi için demokratik oy kullanma hakkının önemine dikkat çekti. Siyasi temsilde birliğin önemini vurgulayan Pula, Sırbistan meclisinde daha fazla Arnavut milletvekilinin yer alması gerektiğini belirtti. Birlik içinde hareket etmenin Arnavutların haklarını, onurunu ve çıkarlarını savunmada daha güçlü bir ses sağlayacağını ifade etti. Her oyun önemli olduğunu kaydeden Pula, seçimlere katılımın Preşova, Medvece ve Bujanovça’daki Arnavutların siyasi temsilinin güçlendirilmesine ve mevcut konumlarının iyileştirilmesine doğrudan katkı sağlayacağını belirtti. Pula, "Temsilde birlik, haklarınızı savunmada daha güçlü bir duruş" dedi.

Son seçim 2023’te yapılmıştı

Ülkede son parlamento seçimleri, 17 Aralık 2023’te yapılmıştı. Bir sonraki seçimlerin normal seçim takvimine göre 2027 yılı aralık ayında yapılması planlanıyordu ancak devam eden protestoların ardından Vucic, erken seçime gidileceğini açıklamıştı.