"Ruh sağlığında önyargıları azaltmanın yolu dinlemekten geçiyor"

10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü’nün 2026 yılı teması "Yaşanmış deneyimler duyulsun: gerçek sesler, gerçek değişim" olarak belirlendi. Psikiyatri Uzmanı Dr. Kenan Temiz, ruhsal sorun yaşayan kişilerin deneyimlerinin dinlenmesinin önyargıların azaltılması ve kişiye uygun ruh sağlığı hizmetlerinin geliştirilmesi açısından önem taşıdığını söyledi. Uzm. Dr. Temiz, "Ruhsal olarak zorlanan kişinin yaşadıklarını paylaşabilmesi ve ihtiyaç duyduğunda destek alabilmesi sağlıklı bir toplumun önemli göstergelerinden biridir" dedi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü 2026 yılı temasını "Lived experiences heard: real voices, real change" olarak belirledi. "Yaşanmış deneyimler duyulsun: gerçek sesler, gerçek değişim" anlamına gelen tema, ruh sağlığı sorunlarını bizzat deneyimleyen kişilerin bilgi ve deneyimlerinin ruh sağlığı hizmetlerinin ve karar alma süreçlerinin geliştirilmesinde dikkate alınmasına odaklanıyor.

Liv Hospital Ulus Psikiyatri Uzmanı Dr. Kenan Temiz, ruh sağlığı konusunda yalnızca belirtilere ve tanılara değil, kişinin kendi deneyimine de kulak verilmesi gerektiğini söyledi. Uzm. Dr. Temiz, "Ruh sağlığı alanında kişinin ne yaşadığını, kendisini nasıl hissettiğini ve yaşadığı güçlüklerin hayatını nasıl etkilediğini anlamak tedavinin önemli bir parçasıdır. Kişinin deneyimini anlatmasına alan açmak, onu yalnızca bir hastalık veya tanı üzerinden değerlendirmemek gerekir" diye konuştu.

"Ruhsal belirtiler görmezden gelinmemeli"

Her insanın yaşamının farklı dönemlerinde stres, kaygı, üzüntü veya motivasyon kaybı yaşayabileceğini söyleyen Uzm. Dr. Temiz, önemli olanın bu durumların ne kadar sürdüğü ve kişinin günlük yaşamını ne ölçüde etkilediği olduğunu belirtti. Uzm. Dr. Temiz, "Sürekli kaygı hali, uzun süren mutsuzluk, daha önce keyif alınan şeylere karşı ilginin azalması, sosyal hayattan uzaklaşma, uyku ve iştah düzenindeki belirgin değişiklikler, dikkat ve konsantrasyon sorunları veya günlük sorumlulukları yerine getirmekte zorlanma gibi durumlar kişinin ruhsal açıdan zorlandığını gösterebilir. Bu belirtiler uzun sürüyor ve kişinin yaşamını etkiliyorsa profesyonel değerlendirme önemlidir" diye konuştu.

"Kişinin yaşadığı deneyim tedavinin önemli bir parçasıdır"

Ruh sağlığı hizmetlerinde kişinin kendi deneyiminin dikkate alınmasının önemine değinen Uzm. Dr. Temiz, aynı tanıya sahip kişilerin dahi farklı süreçler yaşayabileceğini söyledi. Uzm. Dr. Temiz, "Ruhsal sorunlarda herkes aynı belirtileri aynı şekilde yaşamaz. Aynı tanıya sahip iki kişinin yaşadığı süreç, ihtiyaçları ve tedaviden beklentileri birbirinden farklı olabilir. Bu nedenle kişinin kendi deneyimini anlatabilmesi ve sağlık profesyonelinin bu deneyimi dikkate alması çok değerlidir. Dinlemek, anlamak ve birlikte bir yol haritası oluşturmak ruh sağlığı hizmetlerinin önemli unsurlarıdır" dedi.

"Yardım istemek zayıflık değil"

Ruhsal sorunların konuşulmasının ve yardım arama davranışının normalleştirilmesinin önemli olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Temiz, toplumdaki önyargıların kişilerin profesyonel destek almasını geciktirebildiğini ifade etti. Uzm. Dr. Temiz, "Bir kişinin ruhsal olarak zorlandığını ifade etmesi güçsüzlük değildir. Tam tersine, kendi yaşadığı durumu fark etmesi ve destek araması sağlığı açısından önemli bir adımdır. Ruh sağlığıyla ilgili sorunların saklanması veya kişinin bunlarla tek başına mücadele etmek zorunda olduğunu düşünmesi, yardım arama sürecini geciktirebilir" diye konuştu.

"Gerçek sesler, gerçek değişim"

DSÖ’nün 2026 yılı temasının ruh sağlığı alanında yaşanmış deneyimlerin dinlenmesinin yanı sıra bu deneyimlerin hizmetlerin geliştirilmesinde dikkate alınmasına da odaklandığını söyleyen Uzm. Dr. Temiz, kişilerin kendi deneyimlerini paylaşabilecekleri alanların oluşturulmasının önemli olduğunu belirtti. Uzm. Dr. Temiz, "Ruh sağlığı konusunda gerçek değişim için insanların yaşadıklarını anlatabilecekleri, yargılanmadan dinlenebilecekleri ve ihtiyaç duyduklarında destek alabilecekleri alanlara ihtiyaç var. Bir kişinin yaşadığı deneyim, yalnızca onun kişisel hikâyesi değildir; ruh sağlığı hizmetlerinin nasıl daha anlaşılır, erişilebilir ve kişinin ihtiyaçlarına duyarlı hale getirilebileceği konusunda da önemli bir kaynaktır" açıklamasında bulundu.

10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü’nün ruh sağlığı konusunda farkındalığın artırılmasının yanı sıra ruhsal sorun yaşayan kişilerin deneyimlerinin duyulması ve toplumdaki önyargıların azaltılması açısından da önemli bir fırsat olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Temiz, ruh sağlığının genel sağlığın ayrılmaz bir parçası olduğunu ifade etti.