Dünyanın en önemli fosil potansiyellerinden birisi olan Tavas Kayaca Omurgalı Fosil Lokalitesinde ortaya çıkartılan kemik parçaları bilimsel çalışmalara ışık tutuyor. Türkiye’de devam eden 8 fosil kazısı arasında Türk bilim adamları tarafından tespit edilen tek lokalite olan kazı, ortalamanın üzerinde olan etçil hayvan ve kuş fosilleriyle merak uyandırıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Denizli Müze Müdürlüğü başkanlığında, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet İhsan Aytek’in bilimsel danışmanlığında yürütülen Tavas Kayaca Omurgalı Fosil Lokalitesi kazı çalışmaları, 2025-2026 kazı sezonlarında Denizli Büyükşehir Belediyesinin sağladığı desteklerle güçlendi. Denizli Büyükşehir Belediye Başkanı Bülent Nuri Çavuşoğlu, eşi Nilgün Çavuşoğlu ile birlikte dünyanın en önemli fosil potansiyellerinden birisini bünyesinde taşıyan kazı alanını yerinde inceledi. Denizli Müze Müdürü Hulusi Ünsal da yer aldığı ziyarette, 5 yıldır devam eden kazılarda ortaya çıkan ve bilimsel çalışmaları tamamlanan bazı fosillerin Denizli Kent Müzesinde sergilenmeye başladığı belirtildi.

7 ila 9 milyon yıllık yaşam izleri gün yüzüne çıkıyor

Yaklaşık 7 ila 9 milyon yıl öncesine (Geç Miyosen döneme) tarihlenen ve fillerin atasal formlarından üç parmaklı atlara, gergedanlardan ceylan ve kılıç dişli kedilere kadar uzanan zengin fauna çeşitliliğine sahip olan bölgede yaklaşık 5 yıldır kazıların devam ettiğini belirten Doç. Dr. Aytek, bugüne kadar 700’ün üzerinde fosile ulaştıklarını kaydetti. Bölgenin doğal korunaklı yapısı sayesinde günümüze kadar ulaşan fosillerin, bilim dünyasına kazandırılması için çalıştıklarını vurgulayan Aytek, uluslararası yayınlarla Denizli’deki bu tarihi mirası dünyaya tanıttıklarını dile getirdi. Bölgedeki kazılarda, dünya ortalamalarının çok üzerinde etçil hayvan fosiline ulaştıklarını belirten Doç. Dr. Aytek, alanın özellikle kuş fosilleri açısından çok iyi korunmuş olduğuna dikkat çekti. Çalışmaların aynı titizlikle devam ettiğini belirten Aytek, "2017-21 yılları arasında Kültür Bakanlığı iziyle Denizli’de yüzey araştırması yaptık. Denizin her yerini gezdik. Çok ciddi fosil potansiyeli var. Kazıyı bir yere odaklamak gerektiği için burasının en yüksek potansiyelli olduğuna karar vererek 2022 yılında çalışmalara başladık. 4 yıl süren yüzey araştırmalarıyla birlikte 9 yıldır bu bölgedeyiz. Buranın bir kazı alanı olduğuna kanaat getirip, kazıya başladık. Buraya ilk geldiğimizde kapalı galeriydi, yani burada maden faaliyeti devam ediyordu. Mühendisler aşağıdan bir fosil bize gösterdi. Etrafı gezmek için izin istedik. Gezdiğimizde zaten her yerde çok ciddi bir kapasite vardı. Daha sonra madenin kapanması kazı açısından biraz avantajlı oldu" dedi.

Kazı yapılan bölgedeki fosillerin hikayesini paylaşan Doç. Dr. Aytek, "O dönem çok büyük taşkınlar oluyor. Seller hayvanları sürüklüyor, getiriyor. Belli noktalara yığıyor. Kille üzerini kapatıyor. Bu kil fosilleri koruyor. Üzerinden temizlemekte zorluk çektiğimiz kil tabakası, aslında onları korumuş oluyor. Bu olmasa böyle bir fosil kalıntısı olmazdı. İşçi sokamıyoruz, makine sokamıyoruz çünkü çok hassaslar. Sadece işi bilen öğrencilerimiz ve hocalarımızla beraber çalışıyoruz. Gergedanlarımız var, zürafalarımız var, fillerimiz var, sırtlan var. Burada meşhur kılıç dişli kediler var. Çok zengin bir potansiyeli var. Etçil hayvanımız dünyadaki bu tip alanların ortalamasının çok üzerinde. Normalde yüzde 2 filanken, bizde yüzde 10 oranında inanılmaz etçil çıkıyor. Etçil çünkü çok az çıkar. Daha da önemlisi kuş mesela. Kuş kemikleri çok ince olur ya uçabilmek için ya da kara kuşlarının da incedir. Çoğu yerde neredeyse hiç kuş fosili bulunmazken, burada çok fazla sayıda çıkıyor" diye konuştu.