Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen "Türk Dünyası Diyalogları: Ortak Gelecek, Ortak Vizyon" başlıklı panelde Türk devletleri arasındaki işbirliğinin daha da geliştirilmesine ilişkin konular ele alındı.

Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te "Türk Dünyası Diyalogları: Ortak Gelecek, Ortak Vizyon" başlıklı panel düzenlendi. Panele Türkiye Bişkek Büyükelçisi Mekin Mustafa Kemal Ökem, 28. Dönem MHP Samsun Milletvekili ve MHP Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. İlyas Topsakal, 28. Dönem AK Parti Karaman Milletvekili Selman Oğuzhan Eser, İstanbul Aydın Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ragıp Kutay Karaca, Kırgızistan’ın eski Cumhurbaşkanı Roza Otunbayeva, Kırgızistan İlk Meclis Başkanı Medetkan Şerimkulov’un yanı sıra Kırgızistan’da görev yapan Türk diplomatlar, bilim adamları, öğrenciler ve çok sayıda davetli katıldı.

Tematik video gösterimiyle başlayan panelde Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Dr. Burhanettin Duran’ın gönderdiği video mesaj izletildi. Duran mesajında, ekim sonunda Ankara’da gerçekleştirilecek Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13’üncü Zirvesi öncesinde İletişim Başkanlığınca Türk dünyası başkentlerinde panel serileri düzenlediklerini belirtti.

"Dijital çağ bizlere önemli imkanlar sunarken hakikati hedef alan yeni tehditleri de beraberinde getirmektedir"

Duran, "Türk dünyası dediğimizde ortak tarihimizle yoğrulmuş köklü Türk medeniyetimizden ve müşterek dil ve kültür havzamızdan bahsetmekteyiz. Güçlü mirasımız bizi birbirimize sıkı biçimde bağlarken bugünümüze istikamet, müşterek geleceğimize ise ufuk kazandırmaktadır. Türk dünyasının geleceği, köklü mirasımızdan aldığımız ilhamla çağımızın gereklilerinin yerine getirilmesiyle şekillenecektir" ifadelerini kullandı.

Uluslararası sistemin giderek derinleşen krizler, artan jeopolitik rekabet, kırılgan tedarik zincirleri, enerji ve gıda güvenliği sorunları, iklim değişikliği, düzensiz göç, siber tehditler ve dezenformasyon gibi çok boyutlu sınamalarla karşı karşıya olduğunu söyleyen Duran, "Böyle bir dönemde Türk dünyasının ortak akıl ve güçlü bir eşgüdüm içerisinde hareket etmesi, tarih yolunda taşıdığımız mesuliyetin ve zamanın icaplarının tabii bir neticesidir. Karşı karşıya olduğumuz şartlar, aramızdaki dayanışmayı daha sağlam ve müessir bir zerine kavuşturmamızı zaruri kılmaktadır. Türk Devletleri Teşkilatı bu bakımdan bölgesel barışa katkı sunan, bağlantısallığı arttıran, ekonomik kalkınmayı destekleyen ve uluslararası işbirliğine açık bir vizyonun taşıyıcısıdır" dedi.

Duran, Hazar geçişli Orta Koridor’dan enerji ve ulaştırma ağlarına, ticari bütünleşmeden dijital ekonomiye, yapay zekadan afet ve acil durum yönetimine kadar birçok alanda geliştirilen ortaklıklar Türk dünyasının sahip olduğu büyük potansiyelin somut göstergeleri olduğunu söyledi.

Medya ve iletişim alanındaki işbirliğinin de stratejik bir öneme sahip olduğunu belirten Duran, "Dijital çağ bizlere önemli imkanlar sunarken hakikati hedef alan yeni tehditleri de beraberinde getirmektedir. Dezenformasyon, nefret söylemi ve dijital manipülasyon toplumlarımızın huzurunu, kurumlarımıza duyulan güveni ve ülkelerimiz arasındaki dayanışmayı doğrudan etkileyebilmektedir. Bu nedenle Türk devletleri olarak medya ve iletişim alanındaki işbirliğimizi daha da güçlendirmeli, bilgi ve tecrübe paylaşımımızı arttırmalı, ortak platformlar geliştirmeli ve özellikle kriz dönemleri için iletişim kapasitemizi tahkim etmeliyiz" dedi.

"TDT istikrar ve refaha katkı sunan köklü bir uluslararası teşkilat haline gelmiştir"

Panelin açılış konuşmasını yapan Türkiye Bişkek Büyükelçisi Mekin Mustafa Kemal Ökem, TDT’nin Orta Asya’daki kardeş devletlerin bağımsızlıklarını kazanmalarıyla birlikte başlayan doğal bir işbirliğinin tezahürü olduğunu söyleyerek, şunları kaydetti:

"Türkiye, kardeş cumhuriyetlerin bağımsızlıklarını tanıyan ilk ülkedir. 1990’lı yılların başından itibaren ikili ilişkilerin geliştirilmesinin yanı sıra Türk devletleri arasında çok taraflı işbirliğinin güçlendirilmesini de dış politikasının öncelikleri haline getirmiştir. 1992 yılında Ankara’da düzenlenen, birinci Türk Dili Konuşan ülkeler devlet başkanları zirvesiyle başlayan bu süreç, 2009’da Nahçıvan anlaşmasıyla kurumsal bir yapıya kavuşmuş, 2021’de İstanbul’da gerçekleştirilen sekizinci zirvede alınan kararla TDT adını almıştır. Bugün teşkilat ortak tarih ve kültür bağlarımızın somut işbirliğine dönüştüren geniş bir coğrafyada istikrar ve refaha katkı sunan köklü bir uluslararası teşkilat haline gelmiştir" dedi.

"Bu bölge (Orta Asya) bir birini Rusya ve Çin’le tamamlar"

MHP Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. İlyas Topsakal da panelde yaptığı konuşmada, bölgesel güvenlik meselesine değindi. Topsakal, "Türkiye olarak kendi bölgemizde Orta Doğu’da Müslüman kardeşlerimiz var, biz de Müslümanız. Mekke İttifakı kendiliğinden ortaya çıkmıştır. Bu bölgesel güvenlik konseptini tamamlayan en önemli anlaşmalardan bir tanesidir. Çünkü o da sizin tarihinizdir. Ama en önemli şey Türk dünyasıdır. Yani Türk cumhuriyetleridir. Bu sizin geldiğiniz ana kaynaktır. Tıpkı Kırgızistan gibi. Kırgızistan’ın dağları, Kırgızistan’ın coğrafyası, Kırgızistan’ın ruhu hiç ayrılmayan Türk tarihinin birinci aşamasıdır. Kırgızlar bizim ana literatürümüz olan Göktürk kitabelerinin birinci kavmidir, Türk kavmidir. Yerlerinden hiç ayrılmamış kaynak olma özelliğini de daima kendi üzerlerinde taşımışlar. O yüzden ‘Kutadgu Bilig’ buradadır. O yüzden Türk tarihinin ana kaynakları, ana hattı buradadır. O yüzden buraya geliyoruz. O yüzden Kırgızistan bizim için önemlidir" ifadelerini kullandı.

Bölgesel güvenliğin sadece Orta Asya coğrafyasında sadece Türk dünyasıyla ilgili olmadığını belirten Topsakal, "Türk cumhuriyetleri bu bölgede yaşarlar ama onların tarihi iki büyük komşusu vardır. Birincisi Çin, ikincisi Rusya’dır. Ne Çin’siz ne Rusya’sız bu bölgede yaşamak mümkün değildir. Bölgesel güvenlikte Türk dünyası ne amaç taşımalı, hangi stratejiyi belirlemelidir. Bu bölge birbirini Rusya ve Çin’le tamamlar. Bugün Çin üretimi sağlıyorsa Rusya güvenliğin en önemli parçalarından bir tanesidir. O zaman bizim Türk dünyası dediğimiz coğrafya hem Rusya hem Çin’le dengeli bir biçimde komşuluk ilişkilerine dayalı ve birbirini tamamlayan, birbiriyle rekabet içinde olmayan ve bu rekabeti de çatışmaya taşımayan, kardeşliğe taşıyan bir anlaşmayla bir ruhla devam etmelidir" ifadelerini kullandı.

"Türkistan’a sevgim kanımdan gelen bir şey"

28. Dönem AK Parti Karaman Milletvekili Selman Oğuzhan Eser, panelin soru-cevap bölümünde bir gazetecinin Türk dünyasında ortak medyanın kuruluşunun kurulmasına ilişkin soruyu yanıtladı.

Türk dünyasının ortak bir yayın kuruluşu olması gerektiğini ve bu yayın kuruluşunu tüm Türk dünyasındaki halkların takip edebilmeleri gerektiğini belirten Eser, "Bu ifadelerin gelecekte olmayacak işlerden değil, bence kesinleşmesi, olması ve gerçekleşmesi gerekecek ve çok kolay gerçekleşecek işlerden biri olduğunu düşünüyorum. Kolay diyorum çünkü şöyle, gerçekten çok büyük bir inanç var. Hani bizim Türkiye’deki gençlerimiz buralara belki oran olarak daha az geliyor veya gelemiyorsa da Türkiye’de doğan her Türk gencinin kalbinde Allah ve peygamber sevgisinin yanında bir de Türkistan sevgisi oluyor. Biz Türkistan’ı çok iyi öğrendik. Belki buraları dolaşamadık, buralara gidemedik ama ben ne zamandan beridir Türkistan’a, Türk kültürlerine sevgimi bilmiyorum. Çünkü bu benim herhalde kanımdan gelen bir şey. Bütün Türkiye gençlerinin de aynı sevgiyle yaşadığını burada Kırgız kardeşlerime ifade etmek isterim" dedi.

"Türkiye’den çok şey öğrendik"

Kırgızistan eski Cumhurbaşkanı Roza Otunbayeva, panelde Türk devletleri arasındaki ilişkilerin daha da geliştirilmesine yönelik ortaya konulan fikir ve önerilerin hayata geçirilmesinin önemli olduğunu belirtti.

Otunbayeva ayrıca, Kırgızistan’ın bağımsızlık tarihinin önemli bir yol kat ettiğini ve bu yolun kolay olmadığını söyleyerek, "Bir devlet olarak genç bir devlet idik. Bağımsızlığı kazandığımız yıllar güçlü ve istikrarlı bir devlet olan Türkiye’den çok şey öğrendik. Türkiye bizi kardeşleri olarak kabul etti ve tecrübesiyle paylaştı" ifadelerini kullandı.