Ankara’da birçok kuşağın ilk okuma arkadaşı olan Cin Ali, kendi müzesinde ziyaretçilerini çocukluk yıllarına götürüyor. 2022 yılından bu yana Cin Ali Müzesi’nde görev yapan Çiğdem Çiçek Akay, müzenin hikâyesini ve Cin Ali’nin kuşaklar arasındaki yerini anlattı.

Türkiye’de birçok kuşağın okumayı öğrenirken tanıştığı Cin Ali, Ankara’daki müzesinde geçmişten günümüze uzanan hikâyesiyle yaşatılıyor. 1968 yılına ait kitapların yanı sıra dönemin eğitim materyalleri, oyunları, dönem sınıfı ve görme engelli çocuklar için Braille alfabesiyle hazırlanan kitapların yer aldığı müze, ziyaretçilerini çocukluk yıllarına götürüyor. 2022 yılından bu yana Cin Ali Müzesi’nde görev yapan Çiğdem Çiçek Akay, müzenin kuruluş hikâyesinden Cin Ali’nin Ankara ile olan bağlarına kadar pek çok detayı anlattı.

"Cin Ali’yi okuyan kuşaklar Cin Ali’yi aramaya başlar"

"Cin Ali benim ilk okuma arkadaşımdı"

İki farklı gazetenin karşılıklı atışmasıyla Cin Ali’nin gündeme geldiğini aktaran Akay, "Cin Ali müzesinin sorumlusuyum. 2005 yılında Milli Eğitim Bakanlığı sistemde bir değişikliğe gidiyor. Fiş sistemi kaldırılır, yerine ses temelli sistem gelir. Sistemdeki bu değişikliği gazeteler Cin Ali kitapları üzerinden duyuracak. ’Cin Ali müfredattan kaldırıldı’ diye haberleri çıkar. Bu haberlere karşılık başka bir gazete ’Cin Ali bizimdir’ diye karşılık verir. İki gazetenin karşılıklı atışması Cin Ali’yi gündeme taşır ve Cin Ali’yi okuyan kuşaklar Cin Ali’yi aramaya başlar. Benim çocukluk arkadaşımda, ilk okuma arkadaşımda Cin Ali nerede demeye başlayacaklar. Bu arayış bu müzenin kuruluş hikayesini başlatacaktır" diye konuştu.

"1968 yılına ait Cin Ali kitapları var"

"Görme engelli çocukların sevdiği bir müzeyiz"

Müzede görme engelli çocuklar için özel bastırılan kitaplar ve onlar için oyunlar olduğunu belirten Akay, "Fiş sistemi bir diğer adı cümle yöntemi metodu. Öğrenciler fiş üzerindeki cümleleri ezberler ve keser, kelime kelimeden, hece heceden sese doğru bir yolculuğa çıkar. Sesi anlamlı bir cümle içerisinde öğrenir ve bütünü verebilmeyi öğreten bir sistemdir. Müzemizde Cin Ali’nin aslında hikayesini anlattığımız ilk odada, yazarın ve ailesine ait eşyalar var. 1968 yılına ait Cin Ali kitapları var. Görmeyen çocuklar için Braille alfabesiyle bastığımız kitaplarımız var. Yazarın 60’lı yıllarda tasarladığı oyunlu okuma yöntemindeki oyunları 3 boyutlu hale getirdik. Bunları görebileceğiniz bir alanımız var. Dönem sınıfımız var ve dönem sınıfımızda 60’lı, 70’li, 80’li yıllara ait eğitim materyallerini görebileceğimiz bir alanımız var. Görme engelli çocukların sevdiği bir müzeyiz. Müze de biz görmeyen çocuklarımız için Cin Ali kitaplarını özel olarak bastırdık. Yazarımızın oyunu okuma metodundaki bazı oyunları yine onlar için özel olarak tasarladık. Bu müzeye geldiklerinde kendilerine ait oyunlar gördükleri zaman çok mutlu oluyorlar ve çok mutlu bir şekilde ayrılıyorlar" ifadelerini kullandı.

"Cin Ali hep 7 yaşında hiç büyümedi"

İlkokul öğretmeni ve yazar Rasim Kaygusuz tarafından yazılan Cin Ali’nin kitaplarının Bahçelievlerde geçtiğini ve Cin Ali’nin aslında Ankaralı olduğunu açıklayan Akay, "Cin Ali Ankara’da, bizim on kitap Ankara Bahçelievler sokaklarında geçer. Kitaplarımızın Anıtkabir etrafında şekillenen bir hikayesi var. Biz bu kitaplarda 1. Cadde’yi gezeriz, 5. Cadde’yi gezeriz ki 5. Cadde’de de 8. kitapta göreceksiniz Cin Ali’nin gittiği bir park var ve şu anda Metin Oktay Parkı olarak karşımıza çıkar. Hatta biz her sene Temmuz ayının ilk pazarı bu parkta dönemin çocuk oyunlarını oynarız. 7’den 77’ye herkesi bu oyuna çağırırız. O parkı da biraz canlandırmak istiyoruz ve bizim için önemli bir park. Cin Ali hep 7 yaşında hiç büyümedi çünkü onun bir amacı var. O tüm Türkiye’yi okumayı basit bir şekilde öğretmeyi istedi. Büyümeyen bir karakter olarak bizimle beraber" açıklamasında bulundu.

"Yazarın imzalı tek kitabı torununa"

Müze de yoğun olarak kullanılan sarı rengin Cin Ali’nin ilk ve son kitabının sarı renginden ve sarı renginin sıcak bir renk olmasından da kaynaklandığını belirten Akay, "Yazarımız Cin Ali’nin kitaplarını bir metot kitabı olarak tasarlıyor. Dolayısıyla isim de seçerken çok dikkatli seçiyor. Alfabenin ilk sesinin a ile başlaması, Ali isminin 3 sesten oluşması bir çocuğun her an okuyabileceği isim. O yüzden Ali ismini tercih eder. Bizim Ali akıllı çalışkan Cinliği oradan geliyor. Peki neden çöp adam figürleri derseniz de parmak kası gelişememiş bir çocuğun çizebileceği en rahat çizimlerden. Kurumsal rengimiz sarı. Müzede en çok sarı rengi göreceksiniz. Çünkü Cin Ali’nin birinci kitabı yani Cin Ali’nin atı kitabı sarı renkli bir kitap, uyaran bir renk, sıcak bir renk. Biz müzeyi tasarlarken de birinci kitabı kurumsal renk olarak belirledik.68 yılı baskılarında ziyaretçilerimiz bu bizim hazine dediğimiz odaya girdiği zaman kitabın 68 yılı baskılarını görecekler ve onları orada bir sürpriz karşılayacak. Yazarın imzalı tek kitabı, torunu Başağa imzaladığı kitabı görecekler. Bu kitabı da imzaladıktan çok kısa bir süre sonra da 62 yaşında aramızdan ayrılacak" ifadelerine yer verdi.

"Her nesil kendine ait hikayeler bulacak"

"Müze 7’den 77’ye herkese hitap eden bir müze"

Gelen ziyaretçilerin müzeden kendilerine ait hikayeler bulduklarını ve duygulanıp heyecanlandıklarına dikkati çeken Akay, "Müze 7’den 77’ye herkese hitap eden bir müze. Dolayısıyla çocukların ve yetişkinlerin verdikleri tepkiler çok farklı oluyor. Ben burada ağlayan yetişkini çok gördüm. Çünkü kendi çocukluk arkadaşına doğru bir yolculuk yapıyorlar. Kendi 7 yaşlarına doğru gidiyorlar. Kendi okul hatıraları, Cin Ali’yi nasıl okuduklarını anlatıyorlar bize. Onlar çok duygulanıyor, onlar için çok nostaljik bir müze. Küçük ziyaretçilerimizin keşiflerle karşılaştığı bir müze oluyor. Çünkü yazarı 7. kitapta Cin Ali’yi oynattığı oyunlar var. Küçük ziyaretçilerimiz o karakterin oynadığı oyunları burada oynayabiliyor. Karakteri daha yakından tanıyabiliyor. Dönem sınıfında anne babası ile siyah önlük giydiği zaman mutlu oluyor, heyecanlanıyor. Bunları sorgulamaya başlıyor. Çok farklı tepkilerle karşılaşıyoruz. Biz 7’den 77’ye bütün herkesi bu müzeye davet ediyoruz. Çünkü her nesil kendine ait hikayeler bulacak. Kendine ait, çocukluğuna ait, o sürece ait birçok şeyi burada yaşayacaklarına inanıyoruz. O yüzden herkesi buraya bekliyoruz" şeklinde konuştu.