Fransa’da lise eylemleri büyüyor: 15 yaşındaki öğrenci elini kaybetti

Fransa’da öğretmen ve personel eksikliği ile eğitim şartlarına tepki olarak yaklaşık 2 haftadır devam eden lise eylemlerinde Lens kentinde 15 yaşındaki bir öğrencinin polisin kullandığı dağıtma amaçlı el bombasının patlaması sonucu elini kaybetti. Paris hariç ülke genelindeki gösterilere 260 bin kişinin katıldığını açıkladı.

Fransa’da yaklaşık 2 haftadır devam eden öğrenci hareketi bugün ülkenin birçok kentinde düzenlenen gösterilerle devam ediyor. Sabah saatlerinden itibaren çok sayıda lisenin girişinde blokajlar oluşturulurken, başkent Paris’ten Lyon, Marseille ve Nantes’a kadar birçok kentte öğrenciler sokaklara çıktı. Lise öğrencileriyle başlayan harekete üniversite öğrencileri, öğretmenler, veliler ve sendikaların da katılmasıyla gösteriler ülke genelinde genişledi. Önceki günlerde yaşanan şiddet olayları ve öğrencilerin ağır yaralandığı polis müdahaleleri nedeniyle güvenlik önlemleri de artırıldı.

Öğrenci örgütleri bugünkü eylemlerde yaklaşık bin 800 lisenin kapatıldığını veya gösterilerden etkilendiğini açıkladı. Eğitim Bakanlığı ise 6 Ekim’e ilişkin kesin ulusal bilançosunu henüz açıklamadı. Bakanlığın bir önceki güne ilişkin son verilerine göre ülke genelinde yaklaşık 590 lise eylemlerden etkilenmişti.

Öğrenciler, eğitim şartlarını protesto ediyor

Öğrencilerin tepkilerinin merkezinde okullardaki öğretmen ve personel eksiklikleri ile eğitim şartları bulunuyor. Derslerin aksamasına neden olan personel açığının giderilmesini isteyen öğrenciler, sınıflardaki yoğunluk ve okul binalarındaki sorunlara da çözüm bulunmasını talep ediyor. Eğitime ayrılan kaynakların artırılması ve üniversiteye geçiş sistemi Parcoursup’ın daha şeffaf hale getirilmesi de hareketin öne çıkan talepleri arasında yer alıyor.

15 yaşındaki öğrenci elini kaybetti

Eylemlerin büyümesiyle birlikte güvenlik güçlerinin müdahaleleri de ülkede tartışmaların merkezine yerleşti. Lens kentindeki Auguste-Béhal Lisesi yakınında düzenlenen gösteri sırasında 15 yaşındaki bir öğrenci, güvenlik güçlerinin kullandığı dağıtma amaçlı el bombasının patlaması sonucu ağır yaralandı ve elini kaybetti. Hastaneye kaldırılan öğrencinin hayati tehlikesinin bulunmadığı açıklandı.

Pas-de-Calais Valisi François-Xavier Lauch, Lens’teki olayın ardından yaptığı açıklamada, "Maalesef gösteri sırasında ağır yaralanan 15 yaşındaki bir lise öğrencimiz var. Öğrenci elini kaybetti" dedi. Olayın nasıl meydana geldiğinin belirlenmesi amacıyla Béthune Cumhuriyet Savcılığı soruşturma başlatırken, dosya Ulusal Polis Genel Müfettişliğine (IGPN) verildi.

Öğrencinin nasıl yaralandığı ise henüz kesin olarak belirlenmedi. İlk açıklamalarda öğrencinin güvenlik güçlerinin kullandığı mühimmatı yerden almış olabileceği öne sürüldü ancak bu bilgi savcılık tarafından kesinleştirilmedi. Soruşturma kapsamında mühimmatın hangi şartlarda kullanıldığı, öğrencinin mühimmatla nasıl temas ettiği ve yaralanmanın kesin şartları araştırılıyor.

Eğitim Bakanı Edouard Geffray de Lens’te yaşananları "trajedi" olarak nitelendirerek öğrencilerin ve eğitim çalışanlarının korunmasının öncelikleri olduğunu belirtti. Olayın ardından Auguste-Béhal Lisesinde eğitimin uzaktan sürdürülmesine karar verilirken, öğrenciler ve eğitim çalışanları için psikolojik destek sağlandı.

Lens’teki olay, öğrenci gösterilerinde son günlerde yaşanan tek ağır yaralanma olmadı. Tours’da 16 yaşındaki bir öğrenci polis müdahalesi sırasında gözünden ağır yaralanarak bir gözünün görme yetisini kaybetti. Savcılık, öğrencinin yaralarının güvenlik güçlerinin kullandığı savunma silahından yapılan atışla uyumlu olduğunu açıkladı. Saint-Ouen-l’Aumone’da ise 14 yaşındaki bir öğrencinin kullanılan mühimmat sonucu çenesinde iki kırık oluştuğu bildirildi. Öğrencinin çenesinin sabitlendiği, konuşamadığı ve sıvı gıdalarla beslendiği belirtildi.

Soruşturma başlatıldı

Peş peşe yaşanan olaylar, özellikle reşit olmayanların bulunduğu gösterilerde güvenlik güçlerinin kullandığı müdahale araçlarına yönelik tartışmaları da arttırdı. Öğrenci örgütleri, sendikalar ve muhalefet temsilcileri kullanılan yöntemlere tepki gösterirken, polis müdahaleleriyle bağlantılı olaylar hakkında soruşturmalar başlatıldı. İçişleri Bakanlığı, öğrenci hareketinin başlamasından bu yana gençlerin yaralandığı olaylarla ilgili toplam 10 soruşturmanın Ulusal Polis Genel Müfettişliğine (IGPN) verildiğini açıkladı.

6 binden fazla kişi yakalandı

Yaklaşık 2 haftadır devam eden eylemlerin güvenlik bilançosu da ağırlaşıyor. İçişleri Bakanlığının 5 Ekim akşamına kadar açıkladığı son verilere göre, 28 Eylül’den bu yana ülke genelinde 6 bin 59 kişi yakalandı. Adalet Bakanlığının son bilançosuna göre ise 5 bin 60 kişi gözaltına alınırken, bunların 4 bin 406’sını reşit olmayanlar oluşturdu. Hakkında adli işlem başlatılan bin 802 kişinin bin 483’ünün de reşit olmadığı bildirildi. 10’u yetişkin, 4’ü reşit olmayan toplam 14 kişi hakkında tutuklama kararı verildi. Adalet Bakanı Gerald Darmanin, ülke genelindeki 36 başsavcıyla yaptığı görüşmede şiddet olaylarına karışan kişilere karşı "en yüksek kararlılığın" gösterilmesini istedi. Darmanin ayrıca uygun dosyalarda hızlı yargılama yöntemlerinin kullanılmasını ve reşit olmayanların neden olduğu zararlar konusunda ailelerin hukuki sorumluluğunun değerlendirilmesini talep etti.

215 öğrenci ile 85 eğitim çalışanı yaralandı

Gösterilerin yaralı bilançosu da yüzlerle ifade ediliyor. Başbakanlığın 5 Ekim akşamına kadar açıkladığı son verilere göre 215 öğrenci ile 85 eğitim çalışanı yaralandı. Yaralanan eğitim çalışanlarının 34’ünü okul müdürleri ve müdür yardımcıları oluştururken, aynı dönemde 715 polis ve jandarmanın da yaralandığı bildirildi. Açıklanan yakalama, gözaltı ve yaralı rakamları bugün devam eden 6 Ekim gösterilerinde meydana gelen yeni olayları kapsamıyor.

Hükümetten 5 maddelik plan

Öğrencilerin ağır yaralanması ve polis müdahalelerine yönelik tartışmalar siyasetin de gündemine taşındı. Sosyalist Parti’nin Ulusal Meclis Grup Başkanı Boris Vallaud, reşit olmayanların bulunduğu gösterilerde güvenlik güçlerinin kullandığı bazı müdahale araçlarının sınırlandırılması amacıyla yasa teklifi hazırlayacaklarını açıkladı. Boyun Eğmeyen Fransa (LFI) polis müdahalelerine tepki gösterirken, Fransız Komünist Partisi Genel Sekreteri Fabien Roussel de yetişkinlerin öğrenci gösterilerinde gençlerin yanında bulunması gerektiğini belirtti. İnsan Hakları Birliği (LDH), CGT, FAGE, FCPE, UNEF, Union étudiante, USL, Solidaires ve SOS Racisme’ın da aralarında bulunduğu kuruluşlar son günlerde yaşanan ağır yaralanmaların ardından ortak çağrıda bulundu. Açıklamada güvenlik güçlerinin müdahalelerinde "kritik bir eşiğin aşıldığı" savunulurken, öğrenci gösterilerine destek verilmesi istendi.

Hükümet ise büyüyen öğrenci hareket karşısında bir yandan güvenlik önlemlerini sürdürürken, diğer yandan öğrencilerin eğitim alanındaki taleplerine cevap vermeye çalışıyor. Başbakan Sebastien Lecornu’nun ilgili bakanlarla gerçekleştirdiği toplantının ardından öğrencilerin sorunlarına yönelik 5 başlıktan oluşan bir çalışma programı hazırlandı. Başbakanlık, öğrencilerin taleplerini dile getirmesinin meşru olduğunu belirtirken, eylemlerin "barışçıl, yasal ve demokratik" çerçevede sürdürülmesi çağrısında bulundu.

Programın ilk sırasında öğretmen eksikliklerinin giderilmesi ve derslerin sürekliliğinin sağlanması bulunuyor. Okul binalarındaki şartların iyileştirilmesi, okulların aşırı sıcaklara karşı hazırlanması, öğrencilerin uzun günlük ders programlarının yeniden değerlendirilmesi ve Parcoursup sisteminin daha şeffaf hale getirilmesi de hükümetin çalışma başlıkları arasında yer alıyor. Öğrencilerin dile getirdiği sorunların somut kararlara dönüştürülmesi ise programın son başlığını oluşturuyor.

Başbakan Lecornu’nun hükümete gönderdiği yol haritasına göre, uzun süreli öğretmen eksiklikleri ve boş kadrolara ilişkin ilk bilanço 16 Ekim’e kadar Başbakanlığa iletilecek. Okullarda ve eğitim bölgelerinde yürütülen görüşmeler de 16 Ekim’e kadar devam edecek. İlk kararların maliyeti, finansmanı ve uygulama takvimiyle birlikte ekim ayı sonundan önce sunulması, programın ilk uygulama değerlendirmesinin ise yıl sonundan önce yapılması öngörülüyor.

lise öğrencilerine açık ulusal bir istişare süreci başlatıldı

Eğitim Bakanlığı aynı zamanda bütün lise öğrencilerine açık ulusal bir istişare süreci başlattı. Eğitim Bakanı Geffray, "Bütün lise öğrencilerinin sesini duymak ve eğitim deneyimlerindeki farklılıkları dikkate almak bizim için esas" diyerek öğrencilerden günlük yaşamlarını, beklentilerini ve çözüm önerilerini doğrudan aktarmalarını istedi. Öğrenciler 23 Ekim’e kadar görüşlerini anonim olarak hükümete iletebilecek. İstişare kapsamında toplanan görüşlerin ulusal sonuçlarının ekim ayı sonunda açıklanması planlanıyor. Öğrenci örgütleri ise hükümetin başlattığı istişare sürecinin tek başına yeterli olmadığını savunuyor. Öğretmen ve personel eksikliklerinin giderilmesini, sınıflardaki öğrenci sayısının azaltılmasını ve eğitim şartlarının iyileştirilmesini isteyen öğrenciler, hükümetten eğitime ayrılan kaynaklar ve personel konusunda "acil ve somut cevaplar" beklediklerini belirtiyor.