Erzincan’ın doğusu ile Bingöl’ün Yedisu ve Tunceli’nin Ovacık ilçeleri arasındaki bölgede, Kuzey Anadolu Fayı’nın doğu kesimleri boyunca iki ayrı sığ magma rezervuarı bulunduğu belirlendi.

Prof. Dr. Özgür Karaoğlu liderliğinde Türkiye, İngiltere, İsviçre, İsveç, İtalya ve Rusya’dan bilim insanlarının katkısıyla gerçekleştirilen araştırmada, aktif fay sistemi ile yer altındaki magma yapıları arasındaki ilişki incelendi.

Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan çalışmada, yüksek çözünürlüklü sismik tomografi ve üç boyutlu sayısal modelleme yöntemleri kullanıldı. Araştırmada, Erzincan Havzası ve Karlıova Üçlü Eklem bölgesi altında iki sığ magma rezervuarı tespit edildi.

Prof. Dr. Karaoğlu, deprem verileri üzerinden yapılan sismik tomografi çalışmalarının Erzincan-Yedisu hattı ve Tunceli’ye uzanan bölgede iki farklı sığ magma haznesine işaret ettiğini belirtti.

Çalışmaya göre batıdaki rezervuar Erzincan Havzası altında bulunurken, doğudaki rezervuar Karlıova Üçlü Eklem bölgesinde yer alıyor. Batıdaki rezervuarın büyük ölçüde sismik açıdan sessiz olduğu, doğudaki rezervuar çevresinde ise daha belirgin ve sürekli sismisite bulunduğu tespit edildi.

Araştırmacılar, rezervuarların farklı sıcaklık ve eriyik oranlarına sahip olabileceğini değerlendirirken, fay hareketlerinin bu magma sistemleri çevresinde gerilme birikimini artırabileceğine dikkat çekti.

Fay hareketleri magma hareketlerini etkileyebilir

Üç boyutlu modellemeler, Kuzey Anadolu Fayı boyunca meydana gelen sağ yönlü hareketin magma rezervuarlarının çevresinde çekme gerilmeleri oluşturabildiğini ve bu gerilmelerin rezervuarların kırılması ile magma damarlarının yukarı doğru ilerlemesini kolaylaştırabileceğini ortaya koydu.

Çalışmada, söz konusu gerilme aktarımının başlangıçta magma kaynaklı aşırı basınç bulunmasa dahi gerçekleşebileceği ve fay zonundaki kırıklı yapının yüzeye doğru gerilme aktarımını kolaylaştırabileceği belirtildi.

Araştırmanın belirli bir tarihte deprem veya volkanik patlama yaşanacağı yönünde bir öngörü ortaya koymadığı vurgulandı.

Çalışmanın sonuçları, Doğu Anadolu’daki aktif faylar ile magma sistemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret ederken, bölgedeki sismisite ve olası magmatik hareketlerin bütüncül şekilde izlenmesinin önemini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, özellikle Erzincan Havzası çevresindeki magma-fay etkileşiminin bölgenin sismik ve volkanik tehlikelerinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.

Araştırma, 12 Şubat 2026’da Nature Portfolio bünyesindeki Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı.