Medicana Sağlık Grubu Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, endoürolojik tedavinin böbrek ve mesane taşları, idrar yolları tıkanıklıkları, prostat büyümesi, nedbe dokuları ile böbrek veya üreterdeki bazı tümörlerinin tedavisi için kullanıldığını ve hastalarda birçok fayda sağladığını belirtti.

İdrar sisteminin içindeki sorunları küçük aletlerle tedavi eden bir ürolojik yan dal olan endoürolojide, büyük bir cerrahi kesim yapmak yerine, genellikle ince bir kamera ve minyatür aletler üretradan (idrarın vücudu terk ettiği doğal kanal) veya ciltteki küçük bir açıklıktan geçiriliyor. Ciltte çok az veya hiç kesik olmadığı için, birçok hasta açık cerrahiden sonra olacağından daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış süresi ve daha hızlı bir iyileşme süreci yaşıyor. Medicana Konya Hastanesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, endoürolojik tedavideki yeniliklerin hastalarda hızlı iyileşme, düşük risk ve estetik görünüm açısından da birçok fayda sağladığının altını çizdi.

Tedavide daha küçük aletler ve daha net görüntüler

En önemli değişikliklerden birinin kamerayı taşıyan dar tüp olan endoskopun geliştirilmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, "Modern esnek endoskoplar daha incedir, yönlendirilmesi daha kolaydır ve böbreğin derinliklerine ulaşabilmektedir. Hastalar için dijital kameralar daha keskin görüntüler sağlamakla birlikte cerrahın küçük taşları veya anormal dokuları daha doğru bir şekilde tanımlamasına da yardımcı olmaktadır. Genelde tek kullanımlık endoskoplar kullanılsa da çok kullanımlı (re-use) endoskoplarla da aynı işlemler başarıyla yapılabilmektedir. Bu ilerlemeler, bir endoskopun mesane (idrar torbası) ve üreterden (böbrek ile idrar torbası arasındaki yol) böbreğe geçtiği üreteroskopi sırasında özellikle faydalıdır. Daha iyi hareket ve görüş, doktorun bir taşı kesi yapmadan tedavi etmesine imkan tanır. Hastalar için bu, genelde aynı gün eve dönmek anlamına gelir, ancak bazen stent adı verilen geçici bir iç drenaj tüpü gerekebilir ve bu gibi durumlarda yatış süresi 1-2 gün uzayabilir. Buna ek olarak da daha hassas çalışan lazerlerin tedavi sürecini olumlu yönde değiştirdiğini de söylemeliyiz. Lazerler, idrar taşlarının tedavisini radikal bir şekilde değiştirmiştir. İnce bir lazer fiberi bir endoskop aracılığıyla geçirilip doğrudan bir taşın üzerine yerleştirilebilir. Lazer daha sonra taşı çıkarılabilir parçalara ayırır veya idrarda doğal olarak geçebilecek toz benzeri parçacıklara dönüştürür. Bu lazerlerden en başarılı olan holmium lazer uzun yıllardır yaygın olarak kullanılmaktadır, ancak daha yeni sistemler bu enerjiyi daha kontrollü darbeler halinde iletebilir. Çok küçük lifler aracılığıyla ve yüksek frekansta (atış hızı) çalışabilir, bu da cerrahların ince taş tozu oluşturmasına ve bazı ortamlarda istenmeyen taş hareketini azaltmasına imkan tanır. Araştırmacılar lazer sistemlerini karşılaştırmaya devam ediyor, çünkü en iyi seçim taşın boyutuna, konumuna, sertliğine ve tedavi merkezindeki ekipman ve deneyime bağlı" dedi.

Büyük böbrek taşlarına daha güvenli müdahale

Çok büyük veya karmaşık böbrek taşlarının, sırtın küçük bir kanalı aracılığıyla gerçekleştirilen perkütan nefrolitotomi (PNL) gerektirebileceğini, yeni "mini" versiyonların, geleneksel yaklaşımlardan daha dar aletler kullandığını ifade eden Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, sözlerine şöyle devam etti:

"Cerrahlar ayrıca taşlar kırıldıkça parçaları çıkaran emme destekli tüpler kullanır. Amaç, böbrek içindeki basıncı sınırlarken daha fazla materyali verimli bir şekilde temizlemektir. Basınç önemlidir çünkü sıvı, cerrahın görüşünü net tutmak için kullanılır. Eğer basınç çok yüksek olursa, enfekte sıvı veya bakteriler kan dolaşımına itilebilir. Sıvıyı daha güvenli seviyelerde tutmak için yeni basınç izleme ve emme sistemlerinin tasarlandığını da biliyoruz. Ultrason rehberliği, doktorların seçilen vakalarda X ışınlarının kullanımını azaltırken veya önlerken böbreğe ulaşmalarına da yardımcı olabilir. Erken araştırmalar umut verici, ancak her teknik her hastanede mevcut değil, bu nedenle tedavi merkezi özenle seçilmeli ve her hasta için en güvenli yaklaşım ona göre planlanmalıdır."

Prostat tedavisinde lazer dönemi

Endoürolojik yeniliklerin böbrek taşlarıyla sınırlı olmadığını belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, "Holmiyum lazer prostat enükleasyonu, yaygın olarak HoLEP olarak adlandırılır. İdrar akışını engelleyen kanserli olmayan büyümüş prostatı tedavi eder. Cerrah, aleti üretradan geçirir ve idrar akışını engelleyen prostat dokusunu ayırmak için bir lazer kullanır. Doku daha sonra aynı doğal geçiş yoluyla çıkarılır. HoLEP, birçok boyuttaki prostatları tedavi edebilir ve genellikle az bir süre hastanede kalmayı gerektirir. Daha invaziv cerrahilerle karşılaştırıldığında, genellikle daha az kanama ve daha hızlı bir iyileşme süreci vardır. Ancak, bu hala bir ameliyat ve bu konu uzmanlık gerektirmektedir. HoLEP sonrasında geçici olarak idrar yaparken yanma, kanama veya idrar kaçırma görülebilir. Ayrıca meninin dışarı çıkmak yerine mesaneye geri gitmesiyle oluşan ’kuru boşalma’ (retrograd ejakülasyon) sık karşılaşılan bir durumdur" dedi.

Endoürolojinin geleceği robotik ve yapay zekada

Yakın zamanda robotik yardım ve yapay zekanın endoüroloji alanında da kullanılmaya başladığını, robotik sistemlerin, uzun veya teknik açıdan zor prosedürler sırasında esnek aletlerin stabilize edilmesine ve yönlendirilmesine önemli katkı sağladığını belirten Prof. Dr. Ramazan Kocaaslan, "Yapay zeka; doktorların taramaları değerlendirmesine, bir taşa hangi yöntemle müdahale edileceğinin belirlenmesine, tedavinin başarılı olup olmayacağının öngörülmesine ve ameliyat sırasında anatomik yapıların tanınmasına yardımcı olabilecek bir sistem. Bu gelişmeler heyecan verici. Ancak yapay zeka araçlarının çoğu hala araştırma veya erken klinik kullanım aşamasında. Buradaki amaç, eğitimli bir cerrahın yargısını ve becerisini desteklemek, ancak onun yerini almak değil. Endoürolojinin bu konuda yeniliklere açık olması hem hastaların tedavilerini hem de hekimlerin işlerini kolaylaştırıyor. Daha küçük aletler, daha iyi görüntüler, daha hassas enerji kullanımı ve bireye özel tedavi imkânları sunuluyor. Bunun sonucunda daha güvenli işlemler ve normal yaşama daha hızlı dönüş mümkün olabilir. Ancak yeni olan, her kişi için otomatik olarak daha iyi anlamına gelmez. Doğru tedavi; hastalığın durumuna, taşın boyutuna ve konumuna, hastanın genel sağlık durumuna ve tıbbi ekibin deneyimine bağlıdır" diye konuştu.