Ekran bağımlılığı kas ve iskelet sistemini vuruyor: "Ağrılar günlük hayatı da çok bozuyor, gelen hasta sayısı çok fazla"

Ekran başında uzun süreler geçiren çocuklarda kas ve iskelet sistemleriyle ilgili problemler oluşabildiğine dikkat çeken Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Fuat Bilgili, "Sırt, bel ve boyun ağrıları, duruş bozukluğunu çoğu çocukta görüyoruz. Ağrıların olması günlük hayatlarını da çok bozuyor. Bu şikayetle gelen hasta sayısı çok fazla oluyor, altından hep ekran bağımlılığı çıkıyor, ağrılar başladığında geriye döndürmek o kadar kolay olmuyor. Kamburluklara sebep olabilmekte, skolyoz tipi eğrilikler bu yaşlarda hızlı bir artış gösterebiliyor" dedi.

Gelişen teknoloji birçok noktada hayatı kolaylaştırırken dijital bağımlılık çeşitli problemleri de beraberinde getirebiliyor. Özellikle çocukların telefon, tablet ve bilgisayarları uzun süre uygunsuz pozisyonlarda kullanmasının kas ve iskelet sisteminde ortopedik problemlere neden olabileceğini belirten uzmanlar uyarıyor. İstanbul Üniversitesi-İstanbul Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Fuat Bilgili de ekran karşısında geçirilen sürenin artmasıyla çocuklarda boyun, sırt ve omuz ağrılarının daha sık görüldüğüne dikkat çekti. Erken müdahale edilmemesi halinde sorunların ilerleyen süreçlerde daha ciddi olabileceğini aktaran Bilgili, önemli uyarılarda bulundu.

"Bu şikayetle gelen hasta sayısı çok fazla oluyor"

Prof. Dr. Bilgili, "Sınav zamanı olan yaş grupları var; üniversite, LGS’de masa başı çok oturduklarında bu sıkıntılar çok oluyor. Ağrıların, duruş bozukluğunun olması günlük hayatlarını da çok bozuyor. Bu şikayetle gelen hasta sayısı çok fazla oluyor. Önce boyunda başlıyor, sebeplerinden bir tanesi; boyun eğik olarak telefona bakması. Boyun her 2,5 santimetre öne eğildiğinde binen yük 2 kat kadar artıyor. Omuzlar öne doğru yuvarlanıyor, sırt biraz kamburlaşıyor. Postür bozuklukları, kamburluklara sebep olabilmektedir. Uzun süre masa başında oturulduğunda karın, sırt, bel kaslarında zayıflık, bel çukurluğunun artmasıyla karşılaşıyoruz. Bacaklara geldiğimizde kalça ve diz ekleminin 90-100 derece kadar bükük vaziyette uzun süre durması özellikle diz ardı kaslarda kısalığa, ön taraflardaki kaslarda da gerginliğe sebep olmaktadır. Bu çocukların yürüyüşleri de farklı oluyor, yürüme hızı yavaşlıyor, dinamik denge problemlerine kadar gidebiliyor" şeklinde konuştu.

"Skolyoz tipi eğrilikler bu yaşlarda hızlı bir artış gösterebiliyor"

Çocuklarda ekran süresine ilişkin konuşan Bilgili, "0-2 yaş grubunda hiçbir şekilde ekrana maruz bırakılmaması gerekiyor, 2 ile 5 yaş grubu en fazla 1 saat ve interaktif programlar olacak. 1 saat de kesintisiz verilmemeli. 5,6 ile 13 yaş arasında 1,5-2 saat kadar ekran süresi verilebilir. 13 yaş üzerinde ise ekran süresinin 2 saatten fazla olmaması gerekiyor. Çocukların çoğu postür bozukluğu, sırt ağrısı, bir omuz bir omuzdan aşağıda durabiliyor, otururken öne doğru kamburluk artmış olabiliyor, hareketsizlik şikayeti çok. Bu zaman içerisinde ağrılara sebep olabiliyor; çocuklarda sırt, bel ve boyun ağrılarını çok sık görüyoruz. Skolyoz tipi eğrilikler, omurga eğrilikleri bu yaşlarda hızlı bir artış gösterebiliyor, eğriliğin açısında artış olabiliyor" dedi.

"Dinamikken statik bir eğriliğe dönüşebiliyor"

Egzersizlerin önemine dikkat çeken Bilgili, "Sınav veya uzun süre ekran kullanan çocuklarda postür bozukluğu zaman içerisinde dinamik vaziyetteyken statik, yapısal eğriliğe dönüşebiliyor, dikkat etmek lazım. Bu yüzden egzersizleri iyi yapmak lazım. Ekran zamanı burada 20’ler kuralı var. 20 dakika sonra ara verilecek, 20 saniye kadar başka bir yere bakacak ve en azından 15-20 metre kadar yürüyüş yapacak. Çocuğun ders çalıştığı yer, masa çok önemli. Çocuk sandalyeye oturduğunda ayak tabanı yere temas edecek. Diz 90 derecede olacak, buna 90’lar kuralı diyoruz. Dirsek 90 derecede olacak. Diz arkasıyla sandalyeye oturduğumuz yer arasında 2-3 parmak mesafe olacak ki dolaşım bozulmasın. Bel boşluğunu dolduracak bir destek olması lazım. Kaslar ne kadar kuvvetli olursa olsun çocuk iyi bir postürle oturmazsa o kaslar da zayıflar, postür bozulur, güçlü kaslar bile buna karşı koyamaz. Esneme ve güçlendirmenin beraber yapılması lazım" diye konuştu.

"Altından hep ekran bağımlılığı çıkıyor, geriye döndürmek kolay olmuyor"

‘Omurgada duruş bozukluğunu çoğu çocukta görüyoruz’ diyen Bilgili, "Altından hep ekran bağımlılığı çıkıyor. Çocuklara yürüme analizi yapıyorum, sağlıklı çocuklarda bile hafif dizlerde büküklük görüyoruz. İlk sorduğumuz soru; ‘Masa başında çok mu zaman geçiriyorsun?’ oluyor. Ya sınav dolayısıyla ya da ekran bağımlılığı dolayısıyla geçiriyor. En sık gördüğümüz durum; omuzların öne doğru yuvarlanması, kasların gergin olması ve farkında olmadan çocuğun sırtında kamburluğun artmış olması. İlk başta çocuk bunun farkına varmıyor ama zaman içinde şikayetler, ağrılar başladığında bunu geriye döndürmek o kadar kolay olmuyor. Teşhis edilip egzersiz ve önerilerde bulunulması gerekiyor. Omuzlarda bir asimetri, ayaklarda içe basmalar, düzgün basmamalar, yürüyüş şeklinin robotik olması, yürümede takılıp düşmeler bunların hepsi ailelerin gözüne takılıyor. Zaten anne, babanın ya da öğretmenin dikkatiyle çocuklar bize yönlendiriliyor" dedi.

"Ağır sırt çantalarının postür üzerinde çok olumsuz etkileri oluyor’"

‘Sırt çantaları ağır olmamalı’ diyen Bilgili, özellikle de uzun süreli ağır sırt çantalarının kimi zaman tek taraflı kullanılmasının daha ciddi sorunlar oluşturabildiğini söyleyerek sözlerine şöyle devam etti:

"Ağır sırt çantalarının özellikle postür üzerinde çok olumsuz etkileri oluyor. Hele hele tek taraflı takıldığında omurgada eğilmelere, skolyoz postürüne sebep olabiliyor. Sırt çantasını çocuk taktığı zaman boynunu öne doğru eğiyor, sırtında hafif bir kamburluk oluşuyor, dengeyi sağlamak için bel çukurluğunu artırıyor. Bu da tabi çocuğun hem yürüyüşünü hem de boyun ve sırt eklemlerine binen yükü artırıyor. Sırt çantasının tek taraflı takılmasını önermiyoruz. Uzun süre de taşımaması gerekiyor"