Eğitimciler Birliği Sendikası (Eğitim-Bir-Sen), PİKTES öğretmenlerine yönelik ‘PİKTES Projesinin Öğretmen Boyutu: İstihdam, Özlük Hakları ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar’ başlıklı Eğitime Bakış Politika Notu’nu yayımladı.

Eğitim-Bir-Sen yıllardır görev yapan öğretmenlerin istihdam ve özlük haklarına ilişkin sorunları yeniden gündeme taşıdığı Eğitime Bakış Politika Notu’nda, uzun yıllardır Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki okullarda görev yapan PIKTES öğretmenlerinin kadroya geçirilmesini, proje kapsamında geçen hizmet sürelerinin ve kazanılmış haklarının korunmasını gündeme aldı. Türkiye’de kitlesel göçün eğitim alanında ortaya çıkardığı ihtiyaçlara cevap vermek amacıyla hayata geçirilen Türk Eğitim Sisteminde Çocuklar İçin Kapsayıcı Eğitimin Desteklenmesi Projesi (PİKTES), yıllar içerisinde yabancı uyruklu çocukların eğitime erişimi ve sosyal uyumunda önemli bir rol üstlendi. 2016 yılında başlayan proje kapsamında Türkçe öğretiminden rehberlik ve psikososyal desteğe, sosyal uyum faaliyetlerinden eğitim materyallerinin sağlanmasına kadar birçok alanda çalışmalar yürütülmüştü. Söz kapsamı projenin sahadaki en önemli aktörlerinden biri ise PİKTES kapsamında görev yapan öğretmenler ve rehber danışmanlar oldu. Proje kapsamında görev yapan eğitim çalışanları, yalnızca ders vermekle kalmadı; farklı dil, kültür ve göç deneyimine sahip öğrencilerin Türk eğitim sistemine uyum sağlamasında önemli sorumluluklar üstlendi.

PİKTES öğretmenlerinin istihdam statüsü gündeme geldi

Politika notunda dikkati çeken temel sorunların başında PİKTES öğretmenlerinin istihdam statüsü geldi. Öğretmenler, uzun yıllardır Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda eğitim hizmeti vermelerine rağmen 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında belirli süreli iş sözleşmeleriyle görev yaptığı belirtildi. MEB’in 2025 yılında TBMM’ye verdiği resmi cevapta da PİKTES kapsamında görev yapan Türkçe ve Arapça öğreticileri ile rehber danışmanların 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalıştığı ve istihdam sürelerinin proje süresiyle bağlantılı olduğu ifade ediliyor. Buna karşılık MEB’in 2024 yılı Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Kılavuzu’nda, bakanlık tarafından yabancı uyruklu öğrencilerin eğitimine yönelik yürütülen projelerde öğretici, öğretmen veya rehber danışman olarak geçirilen sürelerin hizmet süresine dahil edilmesi dikkat çekiyor.

"Binlerce eğitim çalışanının geleceğinin kalıcı bir çözüme kavuşturulması gerekiyor"

Eğitim-Bir-Sen tarafından yapılan açıklamada, PİKTES’in mevcut sayısının giderek azaldığı belirtilerek, "Eğitime Bakış Politika Notu’na göre, PİKTES’in ilk dönemlerinde yaklaşık 6 bin olan öğretici sayısı, yıllar içerisinde bazı öğretmenlerin KPSS yoluyla kadrolu öğretmenliğe geçmesi gibi nedenlerle azaldı. Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün verilerine göre proje kapsamında görev yapan Türkçe ve Arapça öğreticileri ile rehber danışmanların sayısı 3 bin 80 düzeyinde bulunuyor. Gelinen noktada mesele yalnızca bir projenin personel politikası olmaktan çıkmış durumda. Yıllardır okullarda görev yapan, önemli bir saha deneyimi edinen ve eğitim sisteminin yabancı uyruklu öğrencilerle ilgili kurumsal kapasitesinin oluşmasına katkı sağlayan binlerce eğitim çalışanının mesleki geleceğinin kalıcı bir çözüme kavuşturulması gerekiyor. Politika notunda yer verilen araştırmalar, PİKTES öğretmenlerinin geçici çalışma statüsü nedeniyle iş güvencesi ve gelecek kaygısı yaşadıklarını, özlük haklarında çeşitli sorunlarla karşılaştıklarını ortaya koyuyor. Aynı eğitim kurumlarında benzer görev ve sorumlulukları üstlenen öğretmenler arasında istihdam statüsünden kaynaklanan farklılıkların sürmesi, çalışma barışı açısından da değerlendirilmesi gereken bir sorun alanı oluşturuyor. Üstelik bu öğretmenlerin edindiği deneyimin yalnızca bireysel bir mesleki birikim olmadığına işaret edilen Politika Notu’nda, yabancı öğrencilere Türkçe öğretiminde, kültürlerarası eğitim, sosyal uyum, rehberlik ve psikososyal destek gibi alanlarda yıllar içerisinde önemli bir kurumsal hafızanın oluştuğu vurgulanıyor" ifadelerine yer verildi.

"PİKTES öğretmenleri kadroya geçirilmeli"

Eğitim-Bir-Sen tarafından yapılan açıklamada, devam eden belirsizliğin giderilmesi gerektiği ifade edilerek, "Projenin ulaştığı öğrenci sayısı da öğretmenlerin üstlendiği sorumluluğun boyutunu ortaya koyuyor. Resmi verilere göre, 2024 yılında 225 bin 346 yabancı öğrenciye Türkçe dil eğitimi, 202 bin 150 yabancı öğrenciye psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmeti sunuldu. Sosyal uyum etkinlikleriyle de 70 bin 619 öğrenci ve veliye ulaşıldı. Bu tablo, PİKTES öğretmenlerinin geçici bir ihtiyaca cevap veren personelden öte, Türkiye’nin kapsayıcı eğitim politikasında yıllar içerisinde uzmanlaşmış bir insan kaynağı haline geldiğini gösteriyor. Eğitim-Bir-Sen olarak yıllardır devam eden belirsizliğin artık kalıcı bir istihdam modeliyle çözülmesi gerektiğini değerlendiriyoruz. Bu kapsamda PİKTES öğretmenlerinin Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde kadrolu öğretmen statüsüne geçirilmesi, proje devam ettiği sürece mevcut görevlerini kadrolu olarak sürdürmeleri ve proje sonrasında da edindikleri tecrübenin milli eğitim sistemi içerisinde değerlendirilmesi gerekiyor. Kadro düzenlemesi yapılırken öğretmenlerin bugüne kadar proje kapsamında çalıştıkları sürelerin de yok sayılmaması önem taşıyor. Bu sürelerin kıdem, hak aylığı, derece ilerlemesi ve diğer özlük hakları bakımından korunması, yılların emeğinin karşılığını bulması ve çalışma barışının güçlendirilmesi açısından gerekli görülüyor. Politika Notu’nda kadro talebinin yanı sıra PİKTES’in geleceğine ilişkin kapsamlı önerilere de yer veriliyor. Buna göre: PİKTES öğretmenleri için iş güvencesini sağlayacak kalıcı ve sürdürülebilir bir istihdam modeli oluşturulmalı. Uzun yıllar proje kapsamında görev yapan öğretmenlerin deneyimleri dikkate alınarak kadro düzenlemesi yapılmalı. Projede geçirilen hizmet süreleri ve kazanılmış özlük hakları kadroya geçiş sürecinde korunmalı. Türkçe öğretiminde farklı yaş ve dil seviyelerine uygun basılı ve dijital materyaller artırılmalı. Psikososyal destek mekanizmaları yalnızca öğrencileri değil, yoğun ve güç şartlarda görev yapan öğretmenleri de kapsamalı. PİKTES’in yıllar içerisinde oluşturduğu eğitim, sosyal uyum ve kurumsal deneyim MEB’in uzun vadeli kapsayıcı eğitim politikalarına aktarılmalı" denildi.

"Yılların emeği, geçici statüde bırakılmamalı"

Eğitim-Bir-Sen tarafından yapılan değerlendirmede, PİKTES öğretmenlerinin kadrolaşmasının yalnızca istihdam olarak görülmemesi gerektiği vurgulanarak, "PİKTES öğretmenlerinin kadro talebi, yalnızca bir istihdam talebi olarak görülmemeli. Yaklaşık on yıldır Türk eğitim sisteminin önemli bir ihtiyacını karşılayan, yüz binlerce öğrencinin eğitim ve uyum sürecinde görev üstlenen eğitim çalışanlarının tecrübelerinin korunması aynı zamanda kamu yararı ve eğitim sisteminin kurumsal kapasitesinin devamlılığı açısından önem taşıyor. Yıllardır aynı okullarda, aynı öğrenciler için, eğitim sisteminin ihtiyaç duyduğu görevleri yerine getiren PİKTES öğretmenlerinin mesleki geleceklerinin proje sürelerine bağlı kalmaması gerekiyor. Eğitim-Bir-Sen olarak, PİKTES öğretmenlerinin yılların emeğini ve tecrübesini koruyacak bir düzenleme yapılmasını, öğretmenlerin kazanılmış haklarıyla birlikte kadroya geçirilmesini istiyoruz" ifadeleri kullanıldı.