Eczacılar İstanbul’da Geleceğin E Hali Kongresi’nde buluştu

Geleceğin E Hali 2026 Kongresi, Pharmetic Girişimci Eczacılar Derneği (PGED) tarafından İstanbul Kongre Merkezi’nde başladı. Üç gün sürecek kongrede, bilinçsiz ilaç ve takviye kullanımı, sahte ürün tehlikesi, antibiyotik direnci ve yapay zekânın sağlık alanındaki kullanımı gibi konular ele alınıyor.

Değişen sağlık dinamikleri, dijitalleşen danışmanlık modelleri ve sürdürülebilir eczacılık yaklaşımları, üç gün boyunca Geleceğin E Hali çatısı altında ele alınacak. Kongrede 2 salonda eş zamanlı olarak 22 bilimsel oturum ve 18 firma oturumu gerçekleştirilecek. 85 konuşmacı ve moderatörün görev aldığı bilimsel programda; yeni nesil eczane yönetimi ve danışmanlık, koruyucu ve bütüncül sağlık ile sürdürülebilir ve büyüyen eczacılık başlıkları öne çıkıyor.

Eczacıyı yalnızca bir ilaç tedarikçisi olarak değil, toplum sağlığının en erişilebilir birinci basamak danışmanı olarak konumlandıran kongre; entegre sağlık hizmetleri, biyoteknoloji, kişiselleştirilmiş eczacılık çözümleri ve akıllı eczane yönetimi gibi yenilikleri vitrine çıkarıyor. Eczacılık mesleğinin tarihi bir dönüşüm eşiğinde olduğu bilinciyle düzenlenen kongre, havanın geleneksel dokusunu çağın gerektirdiği yeni kodlarla yeniden yazmayı hedefliyor. Kongrenin bilimsel programı, Prof. Dr. Çağlar Çuhadaroğlu başkanlığında Prof. Dr. Saadettin Eskiçorapçı, Prof. Dr. M. Reşat Dabak, Prof. Dr. Mesut Sancar ve Prof. Dr. Barkın Berk’ten oluşan Bilimsel Kurul tarafından hazırlandı.

GLP-1 ilaçları için hekim ve eczacı kontrolü uyarısı

PGED Yönetim Kurulu Başkanı Ecz. Şule Dilek Yağçı Tüysüz, Tip-2 diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 grubu ilaçların kilo verme etkisi nedeniyle "mucize zayıflama iğnesi" olarak anılmasının bilinçsiz kullanıma zemin hazırladığına dikkat çekti. Reçetesiz ve denetimsiz ilaç temini ile sosyal medya üzerinden satılan sahte ürünlerin sağlık riski oluşturduğunu belirten Tüysüz, "Bu ilaçlar bir güzellik ya da hızlı zayıflama ürünü değil, hekim kontrolünde kullanılan bir tedavi aracıdır" dedi.

İlaçların uygun koşullarda saklanmasının ve doğru dozda kullanılmasının önemini vurgulayan Tüysüz, hekim önerisi olmadan kullanımın bulantı, kusma ve ishalin yanı sıra pankreatit, safra kesesi sorunları ve mide boşalmasında yavaşlama gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini kaydetti. Eczacının ilaçların saklanması, kullanımı ve yan etkilerinin takibi konusunda önemli bir rol üstlendiğini ifade eden Tüysüz, "Bu ilaçların yalnızca reçeteyle, hekim ve eczacı kontrolünde kullanılması hayati önem taşıyor" ifadelerini kullandı.

"Bilinçsiz takviye kullanımı karaciğer ve böbrekleri yorabiliyor"

PGED Yönetim Kurulu Üyesi Ecz. Aylin Özbey, uzun ve sağlıklı yaşam arzusuyla yaygınlaşan "longevity" trendi kapsamında vitamin, mineral ve bitkisel takviyelerin bilinçsizce kullanılmasının risk oluşturduğuna dikkat çekti. Birden fazla ürünün birlikte alınmasının yağda çözünen vitaminlerin vücutta birikmesine, bitkisel ürünlerin karaciğer üzerindeki yükünün artmasına ve böbreklerin gereğinden fazla çalışmasına yol açabileceğini belirten Özbey, "’Doğal’ ibaresi taşıyan her ürünün güvenli olmadığı unutulmamalı" dedi.

Takviyelerin kronik hastalıklar nedeniyle kullanılan ilaçlarla etkileşime girebileceğini de vurgulayan Özbey, ürün seçiminde kişiye özel değerlendirme yapılması gerektiğini kaydetti. Yaş, cinsiyet, beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıklar ve laboratuvar sonuçlarının birlikte ele alınmasının önemine değinen Özbey, "Uzun yaşamın güvenli yolu, rastgele alınan ürünlerden değil; bilgiye dayanan, kişiye özel ve eczacı gözetiminde yürütülen bir yaklaşımdan geçiyor" ifadelerini kullandı.

Yapay zekâ yanıtları tedavinin yerini alamıyor

Sağlık alanındaki bilgi kirliliğine dikkat çeken eczacılar, sosyal medyada yayılan detoks kürleri, mucize karışımlar ve bilimsel dayanağı bulunmayan önerilerin yanlış sağlık kararlarına yol açabileceğini belirtti. Sağlıkla ilgili bilgilerin kaynağının sorgulanması ve kararların uzman görüşüyle verilmesi gerektiğini vurgulayan eczacılar, yapay zekâ destekli sohbet robotlarının yanıtlarının da tedavi amacıyla doğrudan uygulanmaması gerektiğini ifade etti.

Yapay zekâ sistemlerinin kişilerin hastalıklarını, alerjilerini ve kullandıkları ilaçları her zaman doğru değerlendiremeyebileceğine işaret eden eczacılar, yanlış doz ve ilaç etkileşimi bilgilerinin ciddi sonuçlar doğurabileceğini kaydetti. Teknolojinin eczacılık mesleğine katkı sağlayabileceğini belirten eczacılar, "Yapay zekâya karşı değiliz; doğru kullanıldığında güçlü bir yardımcı olabileceğine inanıyoruz. Ancak tanı ve tedavi kararlarının yerini alamayacağını hatırlatmak istiyoruz" konusuna dikkat çekti.

Antibiyotik direnci geleceğin tedavi seçeneklerini tehdit ediyor

Bilinçsiz antibiyotik kullanımının gelecekteki tedavi seçeneklerini tehdit ettiğine dikkat çeken eczacılar, gereksiz ve yanlış kullanımın bakterilerin ilaçlara karşı direnç geliştirmesine neden olduğunu bildirdi. Hekim önerisi olmadan antibiyotik kullanılması, evde kalan ilaçların yeniden alınması ve tedavinin önerilen süre tamamlanmadan bırakılmasının direnç gelişiminde etkili olduğunu belirten eczacılar, antibiyotiklerin grip ve nezle gibi virüs kaynaklı hastalıklarda etkili olmadığını hatırlattı.

Antibiyotiklerin doğru dozda ve önerilen süre boyunca kullanılması gerektiğini vurgulayan eczacılar, "Bugün atılan her doğru adım, yarının tedavi seçeneklerini korumak anlamına geliyor" ifadelerini kullandı.

İnternetten alınan sahte ürünler sağlık riski oluşturuyor

PGED Yönetim Kurulu Üyesi Ecz. Pelin Tuba Fotan Ersoy, internet siteleri ve sosyal medya hesapları üzerinden satılan ilaç ve dermokozmetik ürünlerin sahte, ruhsatsız veya uygun olmayan koşullarda saklanmış olabileceğine dikkat çekti. Özellikle soğuk zincir gerektiren ilaçların yanlış sıcaklıkta tutulmasının ürünün etkisini kaybetmesine yol açabileceğini belirten Ersoy, sahte dermokozmetik ürünlerin içeriğinde etikette belirtilmeyen zararlı maddeler bulunabileceğini kaydetti.

İlaç ve dermokozmetik ürünlerin güvenilir tedarik zincirinden temin edilmesi gerektiğini vurgulayan Ersoy, vatandaşlara ürünlerin karekodlarını doğrulamaları ve kaynağı belirsiz tekliflere karşı dikkatli olmaları çağrısında bulundu. Ersoy, "Sağlık söz konusu olduğunda tasarruf, çoğu zaman en pahalı hataya dönüşebiliyor" dedi.

Çocuklarda ekran süresi ve hareketsiz yaşam uyarısı

Çocukların ekran başında geçirdiği sürenin artmasıyla fiziksel aktivitenin azalmasının çocukluk çağı obezitesi riskini artırdığına dikkat çeken eczacılar, hareketsiz yaşamın yalnızca kilo artışına değil, uyku sorunları, dikkat dağınıklığı ve kas-kemik gelişimine ilişkin problemlere de yol açabileceğini belirtti.

Ailelerin çocukların ekran sürelerini sınırlandırması, günlük fiziksel aktivitelerini artırması, dengeli beslenmelerini ve yeterli uyumalarını sağlaması gerektiğini vurgulayan eczacılar, okul ve mahalle düzeyinde hareketli yaşamı destekleyen etkinliklerin önemine değindi. Eczacıların çocukların beslenme, vitamin kullanımı ve kilo takibi konusunda aileleri bilgilendirebileceğini belirten eczacılar, riskli durumlarda hekim yönlendirmesinin önemini kaydetti.

Çocuklarda şiddet ve öfke davranışlarına bütünsel yaklaşım

PGED Yönetim Kurulu Üyesi Ecz. Ayşem Jale Kıhtır, çocuklar arasında görülen şiddet olaylarının yalnızca bireysel davranışlar üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti. Dijital dünyanın getirdiği aşırı uyarılma, sosyal izolasyon, duygusal yalnızlık ve yoğun stresin çocukların davranışlarına yansıyabileceğini belirten Kıhtır, kontrolsüz dijital oyunların ve şiddet içerikli film ve dizilerin de risk faktörleri arasında bulunduğunu ifade etti.

Ailelerin çocukların yalnızca ekran sürelerini değil, izledikleri içerikleri de takip etmesi gerektiğini vurgulayan Kıhtır, çocukların fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişiminin birlikte değerlendirilmesinin önemine işaret etti. Beslenme, uyku ve çevresel koşulların çocukların davranışlarında rol oynayabileceğini kaydeden Kıhtır, "Bir çocuğu korumak, geleceği korumaktır" dedi.