Dünyanın dört bir yanından astronotlar "IAC 2026" için Türkiye’de buluştu

Türkiye’nin ev sahipliğinde Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) tarafından, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ev sahipliğinde ve SAHA İstanbul’un eş ev sahipliğinde Antalya NEST Kongre Merkezi’nde düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026), insanlı uzay araştırmalarının öncü isimlerini Türkiye’de ağırlıyor. Kongre kapsamında gerçekleşen Uluslararası Astronotlar Bölümü (IAF International Astronauts Chapter) programı çerçevesinde Antalya’ya gelen astronotlar; zirve açılışından teknik oturumlara, üniversite ve lise söyleşilerinden sosyal sorumluluk projelerine kadar uzanan kapsamlı bir dizi etkinliğe katıldı.

Kongrenin ilk günü olan 5 Ekim Pazartesi, uzay ajansı başkanlarının katıldığı genel kurul ve VIP fuar açılışıyla başlayan program, NEST alanında gerçekleştirilen görkemli resmî açılış töreniyle devam etti. Resmi astronot tulumlarıyla törende yer alan 30 astronot, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teşrifleriyle gerçekleştirilen açılış töreninde toplu fotoğraf çekiminde hazır bulundu.

Aynı günün akşamında Gloria Sports Arena’da, TUA Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Arif Karabeyoğlu’nun moderatörlüğünde ve IAF Astronot İlişkilerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Michael Lopez-Alegria’nın açılış konuşmasıyla "Uzay Keşfi, Bilim ve İnovasyon Yuvarlak Masa Toplantısı" düzenlendi. Türkiye’nin bilim ve teknoloji ekosistemi temsilcilerinin katıldığı toplantıda astronotlar beş tematik masada geleceğin uzay vizyonunu tartıştı. Tuva Cihangir Atasever, Koichi Wakata, Tim Kopra, Andrew Feustel ve Tom Marshburn "ISS Sonrası Alçak Dünya Yörüngesi"; Tony Antonelli ve Nora Al Matrooshi "Ay’a Dönüş"; Alper Gezeravcı, Hazzaa Al Mansoori, Tibor Kapu ve Sawosz Uznaski-Winiewski "Yükselen Uzay Milletleri İçin Kalıcı Kabiliyetler"; Gökhan Erdem, Reinhold Ewald ve Sian Proctor "Yeni Uzay Çağında Ticari ve Kamusal İş Birlikleri"; Christopher Williams, Julie Payette ve Rayyanah Barnawi ise "Derin Uzay Keşfinde İnsan ve Yapay Zekâ Ortaklığı" konularını ele aldı.

Astronotlardan anlamlı ziyaretler

Astronotlar, 7 Ekim Çarşamba günü NEST Kongre Merkezi’nde Sam Scimemi moderatörlüğünde düzenlenen "Astronot Eğitimi, Yaşam Alanları ve Uzay Operasyonları" konulu teknik oturumun ardından Antalya genelinde toplumla buluşma programlarını başlattı.

Bu kapsamda; Türkiye’nin uzaya giden ilk Türk astronotu Tuğgeneral Alper Gezeravcı ve Türkiye’nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever ile astronotlar Nora Almatrooshi, Hazzaa Almansoori, Reinhold Ewald, Tibor Kapu, Julie Payette, Sian Proctor, Sawosz Uznaski-Winiewski, Franz Viehböck ve Soyeon Yi, Akdeniz Üniversitesi kanser araştırmalarında Türkiye’nin ilk merkezi olma özelliği taşıyan İleri Sağlık Araştırmaları Merkezi’ni gezdi.

Merkezdeki incelemelerin ardından astronot heyeti, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bölümü’ne geçerek tedavi gören çocuklarla bir araya geldi. Tedavi süreçlerindeki miniklere moral ve motivasyon desteği sağlayan astronotlar, çocukların aileleri ve sağlık çalışanlarıyla sohbet ederek hediyeler takdim etti.

Hastane ve merkez ziyaretlerinin ardından 11 astronot, Akdeniz Üniversitesi Atatürk Konferans Salonu’nda dekanlar, akademisyenler ve yüzlerce üniversite öğrencisiyle coşkulu bir buluşma gerçekleştirdi.

Aksu Uçak Bakım Lisesi’nde teknik inceleme

ABD’li astronotlar Mark Polansky ve Dominic Antonelli, İsviçreli astronot Claude Nicollier ve Türk ticari astronot Gökhan Erdem, Aksu Uçak Bakım Teknolojisi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde öğrencilerle bir araya geldi. 2016 yılında eğitim öğretime açılan okulun bahçesinde sergilenen yolcu uçağı da astronotların ilgisini çekti. Astronotlar, öğrencilerin eğitim aldığı hangar ve atölyeleri gezerek, burada yürütülen çalışmaları öğrencilerden dinledi. Astronotlar, okul bünyesindeki atölye ve hangarlarda bulunan uçak, uçak motorları ve İHA’ları yakından inceledi. Ziyaretin en dikkat çekici bölümünde 4 astronot öğrencilerle bir araya gelerek sorularını yanıtladı. Mark Polansky, Dominic Antonelli, Claude Nicollier ve Gökhan Erdem, gençlerin havacılık ve uzay alanındaki meraklarını giderirken, öğrencilerin çalışmalarını da yakından dinledi.

Kongrenin dördüncü gününde gerçekleştirile Astronot Basın Toplantısı’nda; Türkiye’nin ilk astronotu Tuğgeneral Alper Gezeravcı, Türkiye’nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever ve Türk Ticari Astronot Gökhan Erdem’in yanı sıra Julie Payette, Michael Lopez-Alegria, Sawosz Uznaski-Winiewski, Christopher Williams, Andrew Feustel, Naoko Yamazaki, Tim Kopra ve Hazzaa Al Mansoori yer aldı. Toplantıya salonda bulunan deneyimli astronotlar Koichi Wakata, Mark Polansky, Sian Proctor ve Franz Viehböck de katılarak destek verdi.

Gezeravcı: "Önceliğimiz ay araştırma programı, uzay barış sahası olarak kalmalıdır"

Basın mensuplarının Türkiye’nin yeni bir insanlı uzay uçuşu planlayıp planlamadığına ilişkin sorusunu yanıtlayan Tuğgeneral Alper Gezeravcı, 2024 yılında icra edilen ilk Türk astronot ve bilim misyonunun, 2021 yılı şubat ayında millete ilan edilen 10 stratejik hedeften biri olduğunu hatırlattı. Programın belirlediği takvimi kararlılıkla takip ettiklerini belirten Gezeravcı, şu anki temel önceliklerinin yeni bir insanlı uçuştan ziyade Ay Araştırma Programı olduğunu, vakti geldiğinde farklı kabiliyetlere sahip yeni insanlı uzay görevlerinin de hayata geçirileceğini vurguladı.

Artan askeri yönelimlere dikkat çeken Gezeravcı, uzayın son 70 yıldır yeryüzünde çatışan ülkelerin dahi ortak paydada buluşabildiği mutlak bir barış ve iş birliği alanı olduğunu dile getirdi. Günümüzde devletlerin uzay kuvvetleri kurarak savunma stratejileri geliştirmesinin uzayda bir tehdit algısı oluştuğunu gösterdiğinin altını çizen Gezeravcı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın barış ve iş birliğinin mutlak sahası olan uzayın bir savaş platformuna dönüştürülmemesi yönünde tüm dünyaya açık bir çağrıda bulunduğunu hatırlattı. Gezeravcı ayrıca, katı standartların, girişimcilerin ve ticari firmaların temel güvenlik kurallarına bağlı kalmak kaydıyla kendi yenilikçi tasarımlarını ve çalışma modellerini geliştirebilecekleri serbestiye sahip olmalarının sektörü büyüteceğini belirtti.

Bilimsel deneyler, uzay yürüyüşü hedefi ve ekosistem dönüşümü

Türkiye’nin ikinci astronotu Tuva Cihangir Atasever, insanlı uçuşların yanında bilimsel araştırmaların önemine dikkat çekti. Yeni bir insanlı göreve kadar geçecek süreçte mikroyerçekiminin sunduğu eşsiz ortamdan yararlanarak yeni malzemeler ve biyoteknoloji çözümleri geliştirmeyi amaçladıklarını belirten Atasever, Dragon gibi insanlı araçların yanı sıra bilimsel faydalı yük taşıyabilen serbest uçuş platformlarıyla da yakından ilgilendiklerini, uzay çalışmalarının boşluğa harcanan bir para değil ülkenin yarınlarına ve gençlerin hayallerine yapılan stratejik bir yatırım olduğunu ifade etti. Gökhan Erdem ise derin uzay araştırmalarını desteklediğini belirterek, kişisel hedefinin yakın gelecekte Türk bilim insanları ve astronotlarının uzay yürüyüşü (EVA) gerçekleştireceği bir misyonda yer almak olduğunu söyledi.

Çevre, gençlik ve küresel iş birliği vurgusu

Uluslararası astronotlar da basın toplantısında çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Julie Payette, uzaydan bakıldığında insanlığın tek uzay gemisi olan Dünya’nın kırılganlığının ve iklim değişikliği tehdidine karşı korunması gerektiğinin çok daha derinden idrak edildiğini söyledi. ESA Proje Astronotu Sawosz Uznaski-Winiewski, Türkiye ve Polonya gibi ülkelerin küresel uzay ekonomisinde büyük roller üstlenebileceğini ve genç nesillere hayallerini gerçeğe dönüştürme inancı aşılamanın en büyük kazanım olduğunu dile getirdi. Axiom Space Baş Astronotu Michael Lopez-Alegria ise uzaya erişen ülke sayısı arttıkça gezegeni koruma bilincinin de güçlendiğini kaydetti.

NASA Astronotu Christopher Williams, görevinden kısa bir süre önce dönmesine rağmen Türkiye’de ve Antalya’da gördüğü heyecanın, özellikle Alper Gezeravcı, Tuva Cihangir Atasever ve Gökhan Erdem gençlere sağladığı ilhamın olağanüstü olduğunu belirtti. Eski JAXA Astronotu Naoko Yamazaki uzayın tam bir ekip çalışması olduğunu vurgulayarak Türkiye’deki kongrenin ticari istasyonlar çağına geçişte yeni iş birliklerine zemin hazırladığını ifade etti. Tim Kopra uzay ajansı sayısının 80’in üzerine çıktığını hatırlatarak, Ay altyapısının ancak küresel dayanışmayla kurulabileceğini söylerken, Andrew Feustel ise insanlı uzay araştırmalarında tarihte görülmemiş bir ticari yatırım ve kamu ortaklığı dönemine şahitlik ettiklerini vurguladı.

Astronotlar; IAC 2026’nın son gününde halk ile bir araya gelecek, imza dağıtacak.