Dolmuş kahyalarına kötü haber

Özellikle büyükşehirlerde toplu taşımanın vazgeçilmezi sayılan minibüslerin duraklarında veya yoğun güzergahlarda kalkış saatlerini, yolcu sırasını ve araç düzenini ayarlayan kahyalara (değnekçi) kötü haber Yargıtay’dan geldi. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, minibüs şoförlerinin bahşişleriyle hayatını idame ettiren kahyanın kıdem ve ihbar tazminatı alabileceğine hükmeden İş Mahkemesi kararını bozdu.

Resmi bir statüleri olmamakla birlikte, minibüs hatlarının günlük işleyişinde önemli bir rol oynayan kahyaların çalışma şartlarına dair yargıdan önemli bir karar çıktı. Tam 15 sene şehir içi minibüs durağında kahyalık yapan T.K., ücretini alamadığı gerekçesiyle istifa etti. Durak yetkilisiyle yaptığı görüşmeden netice alamayan kahya, İş Mahkemesi’nin yolunu tuttu. Fazla çalışma yapmasına rağmen karşılığının ödenmediğini, hak kazandığı yıllık izinlerinin kullandırılmadığını ve ücretlerinin de ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, asgari geçim indirimi alacağı, fark ücret alacağı ve yıllık ücreti izin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etti. Davalı ise; davacının durak esnafının çalışanı olduğu ve geçimini durak esnafının verdiği günlüklerle sağladığını, davacının istihdam edilmediğini, davacının minibüs hattını çalıştıran esnaf tarafından seçildiğini, husumetin kendisine yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istedi.

İş Mahkemesi, davacının iş sözleşmesini çalışması karşılığı hak kazandığı ücretlerin ödenmemesi sebebiyle feshettiği, bu hâli ile kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığına hükmetti. Ödenmeyen ulusal bayram ve genel tatil ücreti, asgari geçim indirimi alacağı, bakiye ücret, yıllık ücretli izin ve fazla çalışma ücreti alacaklarının bulunduğu gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verdi. Davalı avukatı istinaf başvurusunda bulununca devreye giren Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), dinlenilen davacı tanıklarının beyanlarından kahya (değnekçi) olan davacının parasını her şoförün ayrı ayrı kendisine ödediğini belirtir açık beyanları bulunduğuna dikkat çekti. Davacı ile davalı arasında hizmet akdinin kurulmadığı, davacının minibüs durağında kahya olarak çalıştığı, ücretinin durakta faaliyet gösteren araç sahipleri tarafından ödendiği hatırlatıldı. Gerek çalışılan yer gerekse yapılan işin niteliğine göre işveren sıfatının çalışmanın yapıldığı iddia edilen duraktaki minibüs işletmecilerine ait olduğu vurgulandı. Davalının taraf sıfatının bulunmaması (pasif husumet yokluğu) nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verildi. BAM kararı temyiz edilince devreye giren Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kararı yasaya uygun bulup onadı. Emsal kararla birlikte bahşişle çalışan kahyalar kıdem tazminatı alamayacak.