Dere yataklarındaki yanlış yapılaşma Doğu Karadeniz’in ardından İstanbul’da da kendini gösterdi

Doğu Karadeniz’de yıllardır sel ve taşkınlarla gündeme gelen dere yataklarındaki yapılaşma tehlikesi, İstanbul’da da kendini gösterdi. Şiddetli yağışların ardından dere yatağında bulunan yapıların yıkıldığı İstanbul’da yaşananlar, Trabzon, Rize, Artvin ve Giresun’da geçmişte meydana gelen sel felaketlerini yeniden gündeme getirdi.

Türkiye’nin farklı bölgelerinde etkili olan şiddetli yağışlar, dere yatakları çevresindeki yapılaşmanın oluşturduğu riskleri bir kez daha ortaya çıkardı. İstanbul’da sağanağın ardından dere yatağında bulunan bazı yapıların yıkılmasıyla gündeme gelen tehlike, yoğun yağışların sık görüldüğü Doğu Karadeniz Bölgesi’nde de önemini koruyor. Dik yamaçlar, kısa mesafede denize ulaşan akarsular ve dar vadilerle şekillenen bölgenin coğrafi yapısı, yoğun yağışlarda sel ve taşkın riskini artıran etkenler arasında yer alıyor.

Trabzon’un Araklı ilçesine bağlı Çamlıktepe Mahallesi’nde 18 Haziran 2019’da meydana gelen sel ve heyelan felaketinde 10 kişi hayatını kaybetti. Şiddetli yağışın ardından derelerin taşmasıyla mahallede evler, yollar ve köprüler zarar gördü. Sel sularının taşıdığı çamur ve kaya parçaları yerleşim alanlarını etkilerken, bölgede arama kurtarma çalışmaları günlerce sürdü.

Doğu Karadeniz’de geçmiş yıllarda meydana gelen sel ve heyelanlar, yerleşim alanlarının taşkınlar Giresun’un Dereli ilçesinde ise 22 Ağustos 2020’de yaşanan sel felaketinde 11 kişi hayatını kaybederken, çok sayıda iş yeri, konut, yol ve köprü zarar gördü. Aynı yıl Rize ve Artvin’de meydana gelen sel ve heyelanlarda da yerleşim alanları ve altyapı ağır hasar aldı.

Bölgede dere yatakları çevresinde gelişen yapılaşma, akarsu geçiş alanlarının daralması ve yoğun yağışlar, taşkın riskinin değerlendirilmesinde öne çıkan konular arasında bulunuyor. Şiddetli yağışlarda su seviyesinin hızla yükselmesi, dere kenarındaki konut ve iş yerlerini tehdit edebiliyor.

İstanbul’da yıkımlar gündeme geldi

İstanbul’da etkili olan sağanağın ardından dere yatağında bulunan yapıların yıkılması, taşkın riski taşıyan alanlardaki yapılaşmayı yeniden gündeme taşıdı. Dere ıslah çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen yıkımlar, suyun doğal akış güzergahının korunması ve yerleşim alanlarının taşkın riskine karşı değerlendirilmesi konusunu öne çıkardı.

Doğu Karadeniz’de Trabzon’dan Artvin’e uzanan sahil şeridinde dere yatakları çevresindeki yerleşimler, geçmişte yaşanan sel ve taşkınlarla gündeme gelirken, İstanbul’da yaşanan son gelişmeler de bu riskin ülkenin farklı bölgelerinde görülebildiğini ortaya koydu.

Prof. Dr. Hakan Ersoy: "Trabzon’da 30 yıl önce açıkta olan bir çok derenin üzerinin kapandığı görüyoruz"

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Heyelan Uygulama Araştırma Merkezi (UYGAR) Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hakan Ersoy, suyun doğal akış alanlarının yapılaşma nedeniyle ortadan kaldırılmasının ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirterek, "Taşkın olan yerlerin bir çoğunda sitelerin bile ismi Vadi Sitesi, Su Sitesi demek ki zamanında oralar dere yataklarıymış. Biz dere yataklarının üzerini kapatarak bu tür felaketlere yol açıyoruz. İstanbul bunun şehir sellenmesi açısından göstergesiydi. Yollarda, suyun akması gereken yerlerde 30 cm’ye ulaşan su yüksekliği bir çok aracı da beraberinde getirdi. Taşkında insan bileğine ulaşan su alıp götürebilir. Bunun en büyük örneğini biz Karadeniz Bölgesi’nde dere yataklarını üzerini kapanmasıyla yaşıyoruz. Dere canlı bir varlıktır. Dere yatağının üzerinin kapanması taşkın riskini doğuruyor demek yetmez dere canlıdır. Canlıların yararlandığı bir nimeti kapatırsak canlılarının da elinden almış oluyoruz. Bunun felaketlerini yaşıyoruz. Özellikle Trabzon’da 30 yıl önce açıkta olan bir çok derenin üzerinin kapandığı görüyoruz. İstanbul’da da yerleşim alanlarını açmak adına hemen hemen küçük dere yataklarının üzerleri kapandı. Dolayısıyla bunlar yatağına sığmayıp taşmak istiyor. Çözüm lokal müdahalelerde değil yani ulusal anlamda tüm kamu ve kuruluşlarının birlikte el alıp çözüm üretmesi lazım. Başka türlü başa çıkamayız" dedi.