Dil ve Konuşma Terapisi (DKT) ile ilgili sorunlar kimi çocuklarda okula başlayana kadar fark edilemeyebiliyor. Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Aşena Karamete Güdül, aileleri ve uzmanları "Bekle-Gör" tutumundan kaçınmaya davet ederek; erken müdahalenin okuma-yazma, akademik başarı ve sosyal-duygusal gelişimdeki kritik rolüne dikkat çekti.

Ailelerin çocukları okula başlarken ya da başlamadan önce dikkatle gözlemlemesi gereken alanları aktaran Dr. Öğr. Üyesi Aşena Karamete Güdül, okul öncesi dönemde dinlediğini anlama, kendini doğru kelime ve cümlelerle ifade edebilme ve kelime dağarcığının yaşa uygun gelişiminin gözlenmesi gerektiğini belirtti.

Okul öncesi dönemde bu beceriler iyi gözlemlenmeli

Dr. Öğr. Üyesi Karamete Güdül, "Sesleri ayırt etme, kafiye bulma, hece sayma gibi fonolojik farkındalık becerileri; okuma-yazma hatta matematik becerilerinin gelişiminde önkoşul beceriler oldukları için, buralardaki zorlanmaların erken fark edilmesi önemlidir" değerlendirmesinde bulundu.

Ailelerin ayrıca çocuklarının yaşıtlarıyla sohbet etme, sıra alma, konuya uygun tepki verme gibi sosyal dil kullanım becerilerini de gözlemlemesi gerektiğini belirten Karamete Güdül; kaygı duyulan bir alan varsa, çocuk belli konuşma seslerini üretemiyorsa veya konuşması akıcı değilse okula başlamadan önce mutlaka bir dil ve konuşma terapistinin değerlendirmesi gerektiğini vurguladı.

Geciktirilmemesi gereken dil ve konuşma bozuklukları

Aileler tarafından dikkatle ele alınması gereken durumları sıralayan Karamete Güdül; alıcı ve ifade edici dil bozuklukları, konuşma sesi bozuklukları, öğrenme güçlükleri ve akıcılık bozukluklarının göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etti. Aynı zamanda ses kısıklığı gibi ses bozukluklarının da müdahalesi geciktirilmemesi gereken durumlar arasında yer aldığını kaydetti.

Erken çocukluk, beyin plastisitesinin en yüksek olduğu dönemdir

Dil ve konuşma becerilerinin akademik başarının yanı sıra özgüven ve sosyal gelişimin de temeli olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Aşena Karamete Güdül, zamanında müdahalenin önemini şu sözlerle açıkladı:

"Dil ve konuşma becerileri, okuma-yazma, akademik başarı ve sosyal-duygusal gelişimin temelini oluşturur. Erken çocukluk, beyin plastisitesinin yüksek olduğu, müdahalenin en etkili sonuç verdiği dönemdir. Sorun okula başlayana kadar ertelenirse, çocuk hem akademik olarak geride kalabilir hem de özgüven kaybı, sosyal içe kapanma gibi ek güçlükler gelişebilir."

Kekemeliği olan çocuk okula başlarken nasıl bir yol izlenmeli

Kekemeliği olan çocukların okula başlama sürecinde ailelerin yapması gerekenleri aktaran Dr. Öğr. Üyesi Aşena Karamete Güdül, bu dönemde izlenmesi gereken adımları şöyle sıraladı:

"Öğretmenle iş birliği: Öğretmenle önceden görüşülüp çocuğun durumu paylaşılmalı; sınıfta ani söz alma gibi durumlarda çocuğa esneklik tanınması veya hızlı okuma gibi zaman baskısı oluşturacak durumların genel olarak sınıfta hiçbir çocuğa uygulanmaması konusunda fikir birliği sağlanmalıdır.