Bosna Hersek’te halk, genel seçimler için sandık başında

Bosna Hersek’te Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri ile ulusal, entite ve kanton düzeyindeki yasama organlarının üyelerinin belirleneceği genel seçimlerde oy verme işlemi başladı.

Bosna Hersek’te halk, genel seçim için sandık başına gidiyor. Yaklaşık 3,4 milyon kişinin oy kullanma hakkına sahip olduğu ülkede, Devlet Başkanlığı Konseyi üyeleri ve ulusal parlamentonun yanı sıra Bosna Hersek Federasyonu (FBiH) ve Sırp Cumhuriyeti (RS) entitelerinin parlamentoları ve FBiH bünyesindeki kanton meclislerinin üyeleri seçilecek. Sandıklar yerel saatle 07.00 itibarıyla açılırken, saat 19.00’da kapanacak. Seçimlerde adaylığı onaylanan toplam 7 bin 28 aday arasından toplam 518 temsilci seçilecek.

Seçmen kütüğüne kayıtlı 3 milyon 408 bin 517 seçmen, ülke genelindeki toplam 5 bin 569 merkezde oy kullanabilecek. Ayrıca, yurt dışındaki 20 temsilcilikte de oy kullanılacak.

Seçimde ilkler yaşanıyor

Ülkede seçimler bu yıl ilk kez bazı yeni teknolojiler kullanılarak gerçekleştiriliyor. Seçimlerde hilenin önlenmesi ve oyların çalınmaması amacıyla gerçekleştirilen değişiklikler çerçevesinde bu yılki seçimler, seçmenlerin biyometrik kimlik doğrulaması, oy pusulası tarayıcıları ve seçim sonuçlarının hızlı iletimini sağlayacak sistemlerin kullanılması açısından bir ilk olacak.

Bosna Hersek Devlet Başkanlığı üyeliği için toplam 10 aday yarışıyor

Bosna Hersek’te seçmenler, sandık başına gittiklerinde Devlet Başkanlığı için tek bir isim seçmek yerine ülkenin üç kurucu halkını (Boşnaklar, Hırvatlar ve Sırplar) temsil eden üç üyeli bir konseyin üyelerini belirlemek için oy kullanıyor. Ülkede 1992-95 yılları arasındaki savaşa son veren Dayton Barış Anlaşması ile şekillenen karmaşık yönetim sistemi, seçim sisteminde de etnik ayrılıkların öne çıktığı bir durum oluşturuyor. Boşnak ve Hırvatların yoğun olarak yaşadığı Bosna Hersek Federasyonu entitesindeki seçmenler, Devlet Başkanlığının Boşnak ve Hırvat üyelerini, Sırpların yoğun olarak yaşadığı Sırp Cumhuriyeti’ndeki seçmenler ise Sırp üyeyi seçmek için oy kullanıyor.

Bosna Hersek Devlet Başkanlığı’nın Boşnak üyeliği için yarışan adaylar, halihazırda bu makamda bulunan ve tekrar aday olan Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı Denis Becirovic, Demokratik Eylem Partisi’nden (SDA) Bakir İzetbegoviç, Bosna Hersek Partisi’nden (Stranka za BiH) Semir Efendic ve Daha İyi Bir Gelecek İçin Birlik Partisi’nden (SBB) Fahrudin Radoncic’ten oluşuyor.

Devlet Başkanlığı Konseyi’nin Hırvat üyeliği için ise Bosna Hersek Hırvat Demokratik Birliği’nin (HDZ BiH) adayı Darijana Filipovic, Demokratik Cephe’den (DF) Slaven Kovacevic ve beş Hırvat partisinden oluşan bir koalisyon tarafından desteklenen bağımsız aday Zdenko Lucic yarışıyor.

Hırvat adayların Boşnak seçmenlerden destek alması tepki çekiyor

Hırvat nüfusu düşük olduğu için Boşnak seçmenlerin oyları, Hırvat üyenin seçiminde de etkili olabiliyor ve vatanperver Hırvat adayların Boşnak seçmenlerden destek almasıyla ortaya çıkan bu durum, milliyetçi Hırvat çevreler ile komşu Hırvatistan hükümetinin tepkilerine neden oluyor. Hırvatistan, bu tepkiyi konseyin mevcut üyesi Zeljko Komsic’i "meşru temsilci" kabul etmeyi reddetme derecesine kadar taşırken, bu durum Boşnak seçmenler açısından ise kritik anlarda ayrılıkçı Sırp hareketlerine milliyetçi Hırvat siyasetçiler tarafından destek verilmesinin engellenmesi açısından stratejik bir tercih olarak görülüyor.

Bu durum nedeniyle, Devlet Başkanlığı haricindeki tüm kademeler söz konusu olduğunda nüfus oranının çok daha üzerinde bir temsil oranına sahip olan Hırvat partileri, Devlet Başkanlığı Hırvat üyesinin de fiilen sadece etnik Hırvatlar tarafından seçilmesini sağlamaya yönelik seçim yasası değişiklikleri talep ediyor.

Sırp üyeliği için üç isim

Devlet Başkanlığı Konseyi’nin Sırp üyeliği için yarışan adaylar ise ikinci dönemi için aday olan konseyin mevcut üyesi Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı’ndan (SNSD) Zeljka Cvijanovic, Sırp Demokratik Partisi’nden (SDS) Marinko Bozovic ve Adalet ve Düzen Listesi’nin adayı Nebojsa Vukanovic’ten oluşuyor.

Bugünkü seçimde seçmenler, Devlet Başkanlığı Konseyi üyelerinin yanı sıra ulusal, entite ve kanton düzeylerindeki parlamentoların temsilcilerini de seçiyor. Ülke dahilindeki iki entitenin her birinin kendi başkanı, meclisi, başbakanı ve bakanları bulunuyor. Ayrıca Bosna Hersek Federasyonu entitesinde her birinin kendi hükümeti bulunan 10 kanton yer alıyor.

Temsilciler Meclisi’nde üyelerin üçte ikisi Bosna Hersek Federasyonu entitesinden seçiliyor

Parlamentonun alt kanadı Temsilciler Meclisi için 42, üst kanadı Halklar Meclisi için ise 15 üye seçiliyor. Temsilciler Meclisi’nde üyelerin üçte ikisi Bosna Hersek Federasyonu entitesinden, üçte biri ise Sırp Cumhuriyeti’nden seçiliyor. Halklar Meclisi’nde ise Boşnak, Hırvat ve Sırplar beşer delege ile temsil ediliyor. Hükümet kurulması ise yalnızca sistemin karmaşıklığı değil, aynı zamanda üç farklı etnik topluluğun temsilcileri arasında uzlaşma gerektiği için oldukça zor ilerliyor ve süreç, uzun süren boykot eylemleri ile tıkanabiliyor.