Anadolu basınının kilometre taşlarından "Envâr-ı Şarkiyye" gazetesi yeniden gün yüzüne çıkarıldı

Atatürk Üniversitesi, Anadolu basın tarihinin kilometre taşlarından biri olan "Envâr-ı Şarkiyye" gazetesini titiz bir akademik çalışmayla yeniden gün yüzüne çıkardı. Prof. Dr. Besim Yıldırım, Prof. Dr. Naim Ürkmez ve Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu tarafından hazırlanan Anadolu’nun ilk vilayet gazetesiyle ilgili eser, düzenlenen programla tanıtıldı.

Köklü bir geçmişe sahip olan ve Anadolu basınının ilk yerel yayın organı olarak kabul edilen "Envâr-ı Şarkiyye" gazetesinin tıpkıbasım, metin ve sadeleştirme çalışmalarından oluşan eserin tanıtımı gerçekleştirildi. Programda konuşan Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, "Erzurum, tarih boyunca yalnızca siyasi ve kültürel gelişmelere sahne olan bir şehir değil, aynı zamanda Türk basın tarihinin de öncü merkezlerinden biri olmuştur. Osmanlı döneminde Anadolu’da yayımlanan ilk Türkçe gazete olan Envâr-ı Şarkıyye’nin 1867 yılında burada, Erzurum’da yayın hayatına başlamış olması, şehrimizin bu alandaki tarihi önemini açıkça ortaya koymaktadır. Bu gazeteyi takip eden yıllarda Erzurum’da pek çok gazete ve derginin yayımlanmış olması da, şehrimizin Anadolu’da basın faaliyetlerinin şekillenmesi ve yaygınlaşması açısından ne denli merkezi bir rol üstlendiğinin bir göstergesidir. Atatürk Üniversitesi olarak kuruluşumuzdan bu yana bilimsel üretimi teşvik etmeyi, akademik çalışmaları desteklemeyi ve toplumsal gelişime katkı sağlamayı temel ilke edindik. Bugüne kadar yalnızca akademik başarılarımızla değil, bölgesel ve ulusal düzeyde geliştirdiğimiz sosyo-kültürel ve ekonomik kalkınma politikalarımızla da öncü bir rol üstlenmiş bulunmaktayız" dedi.

3 hocanın titiz çalışmasıyla ortaya çıktı

Prof. Dr. Besim Yıldırım, Prof. Dr. Naim Ürkmez ve Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu’nun uzun soluklu ve yoğun akademik mesaileriyle hazırlanan eser, orijinal metinlerin korunmasının yanı sıra günümüz Türkçesine göre yapılan sadeleştirmelerle de araştırmacıların ve tarih meraklılarının beğenisine sunuldu. Prof. Dr. Besim Yıldırım, Envar-ı Şarkiye gazetesinin tam 159 yıl önce 17 Temmuz’da yayın hayatına başladığını ifade ederek, "Bugünkü toplantının da aynı tarihe denk gelmesi bilinçli bir planlama değil, ancak son derece anlamlı bir tevafuk oldu. Bu kitabın hazırlanmasında ve basılmasında güçlü destek veren Rektörümüz Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu’na teşekkür ediyorum. Hocamızın bu eseri Atatürk Üniversitesi adına prestij baskı olarak yayımlatması, Erzurum basını ve Erzurum’un sosyo-kültürel hayatı açısından son derece kıymetlidir. Gazeteler sadece günlük olayları kaydeden yayınlar değildir. Aynı zamanda toplumların hafızasını oluşturan en değerli belgelerdendir. Bu nedenle bu eseri yalnızca bir araştırmanın ürünü olarak değil, geçmişle bugünü birleştiren önemli bir köprü olarak değerlendirmek gerekir. Basın tarihi denildiğinde akla genellikle İstanbul basını geliyor. Ancak bu eser, İstanbul basın tarihinin dışında Anadolu basın tarihini araştırmak ve gün yüzüne çıkarmak açısından da büyük önem taşıyor. Erzurum basını açısından baktığımızda ise Envar-ı Şarkiye, Anadolu’da yerel basının başlangıcının Erzurum’da yapılması bakımından çok önemli bir gazetedir. Envar-ı Şarkiye yalnızca haber yayımlayan bir yayın organı olmamış; matbaacılık geleneğinin gelişmesine, gazetecilik için gerekli teknik altyapının oluşmasına ve en önemlisi bir gazetecilik kültürünün filizlenmesine öncülük etmiştir. Bugün Erzurum’un köklü basın geleneğinden söz edebiliyorsak bunun temel taşlarından biri hiç şüphesiz Envar-ı Şarkiye’dir. Hatta Milli Mücadele’nin en önemli yayın organlarından biri olan Albayrak gazetesi de Envar-ı Şarkiye’nin oluşturduğu gazetecilik kültürü üzerinde yükselmiştir diyebiliriz" şeklinde konuştu.